'Meer tijd, meer zusters voor de kwetsbaarste mensen'

Volksgezondheid tekent trekt vandaag voor aanstelling van 12.000 man extra in de zorg. De staatssecretaris is blij: „Geen ministerie krijgt er zoveel geld bij.”

Nederland 18 maart 2011. Den Haag. Verzorgingstehuis De Strijp. Voorafgaand aan de wekelijks ministerraad heeft een ploegje bewindspersonen in Verpleeghuis De Strijp geassisteerd bij het onbijt. Als vrijwilligers stonden zij het personeel bij met tafel dekken, bewoners ontvangen, boterhammen smeren, Koffie en thee schenken en later opruimen en afruimen. Dit helpen is een initiatief van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten (VWS), verantwoordelijk voor vrijwilligersbeleid en ouderenzorg. Dit voor NL DOET, de nationale vrijwilligersactie, georganiseerd door Het Oranjefonds, deze vrijdag en morgen gehouden. Aanwezig vanuit het Kabinet; Ministers Opstelten (Veiligheid en Justitie), Schippers (Volksgezondheid Welzijn en Sport), Van Bijsterveldt (Onderwijs Cultuur en Wetenschappen). Staatssecretaris Den Krom (Sociale Zaken), Teeven (Veiligheid en Justitie), en natuurlijk Veldhuijzen. Tevens deed mee, de fractievoorzitter van het CDA in de Tweede Kamer, Van Haersma Buma. Foto: Werry Crone
Nederland 18 maart 2011. Den Haag. Verzorgingstehuis De Strijp. Voorafgaand aan de wekelijks ministerraad heeft een ploegje bewindspersonen in Verpleeghuis De Strijp geassisteerd bij het onbijt. Als vrijwilligers stonden zij het personeel bij met tafel dekken, bewoners ontvangen, boterhammen smeren, Koffie en thee schenken en later opruimen en afruimen. Dit helpen is een initiatief van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten (VWS), verantwoordelijk voor vrijwilligersbeleid en ouderenzorg. Dit voor NL DOET, de nationale vrijwilligersactie, georganiseerd door Het Oranjefonds, deze vrijdag en morgen gehouden. Aanwezig vanuit het Kabinet; Ministers Opstelten (Veiligheid en Justitie), Schippers (Volksgezondheid Welzijn en Sport), Van Bijsterveldt (Onderwijs Cultuur en Wetenschappen). Staatssecretaris Den Krom (Sociale Zaken), Teeven (Veiligheid en Justitie), en natuurlijk Veldhuijzen. Tevens deed mee, de fractievoorzitter van het CDA in de Tweede Kamer, Van Haersma Buma. Foto: Werry Crone Werry Crone Hollandse Hoogte/H>

Uitgerekend vlak voor Prinsjesdag, wanneer het kabinet nieuwe pijnlijke bezuinigingen in de zorg bekend zal maken, pakt staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten (Volksgezondheid, CDA) groot uit met goed nieuws. Met acht brancheorganisaties heeft zij afspraken gemaakt om, vooral in de ouderenzorg, 12.000 paar extra handen ‘aan het bed’ te krijgen. Zij zorgt voor de 852 miljoen euro die dat kost. Vanmiddag hebben ze hun handtekening onder het convenant gezet.

Tien maanden is Marlies Veldhuijzen van Zanten nu staatssecretaris op het ministerie van Volksgezondheid. Ze kreeg haar politieke vuurdoop op een van de zwaarste posten in het kabinet, op een departement dat voortdurend financiële tegenvallers heeft en een gigantisch arbeidsmarktprobleem. Om straks alle babyboomers te kunnen verzorgen, zou één op de vier schoolverlaters voor een loopbaan in de zorg moeten kiezen.

Als dieptepunt sinds haar aantreden noemt ze de bezuiniging op het persoonsgebonden budget. Daarmee kunnen mensen hun eigen zorg inkopen. De staatssecretaris schaft het bijna helemaal af.

De verwijten daarover vielen haar zwaar. „Het gevoel dat je het nooit goed kan doen, is best naar. Stel je voor: heb je 34 mensen gesproken en de 35ste roept: trut! Die momenten…”

Veldhuijzen van Zanten beschouwt de ondertekening van vandaag als het hoogtepunt van haar politieke carrière: de investering van honderden miljoenen in 12.000 extra werknemers, die aan de slag kunnen in instellingen voor langdurige zorg. Het was één van de belangrijkste eisen van gedoogpartner PVV; hij werd opgenomen in het regeerakkoord. „Geen ministerie krijgt er zoveel geld bij.”

Zorgaanbieders, zorgverzekeraars en de beroepsverenigingen ondertekenden vanmiddag een document waarin staat dat zij dit geld alleen krijgen als het op de juiste plek terechtkomt. Dat gebeurde in het Amsterdamse zorgcentrum Schinkelhaven. „Een van mijn favoriete bejaardenhuizen” noemt Veldhuijzen van Zanten het. „Zo’n huis waar de hulpverleners samen met de bewoners Kerstmis vieren met Kerstmis zélf, niet een paar dagen eerder of later. Het personeel werkt daar een leven lang. Als regels ze in de weg staan, dan doen ze er gewoon iets aan. Dít zijn de mensen die het gaan doen, die de zorg versterken zoals ik het graag zie. Ik wil de zorg klaar maken voor de toekomst, zodat ze tegen een stootje kan. Want de ontgroening en vergrijzing van de bevolking komen op ons af.”

De oppositie moppert dat ze geen enkel zicht heeft op de beloofde extra handen aan het bed.

„Nou, zorginstellingen kunnen vanaf 2012 niet meer zeggen: ‘we moeten bezuinigen en hebben maar één verzorgende op de afdeling’. Als er personeel beschikbaar ís, kan dat straks ook betaald worden. Om die 12.000 extra medewerkers te vinden ga ik niet alleen nieuw hooggekwalificeerd personeel aantrekken, maar ook bestaand personeel beter opleiden, zodat ze kunnen doorstromen. Hun plek komt dan vrij voor lager opgeleid nieuw bloed.

„Ik aas daarbij op herintreders die de zorg niet meer zagen zitten, maar wel terug willen. Ik hoef niet alleen jonge meiden met een vwo-diploma, maar juist ook mensen met ervaring in het zorgen. Zeker als het gaat om het steeds grotere probleem van de dementie. Diploma’s kunnen wel eens maken dat je te ver af komt te staan van wat er echt toe doet.”

Zet u in op scholing omdat er, zoals minister Schippers zei, geen blik medewerkers open te trekken is?

„Ze staan niet ergens op de plank. Door extra scholing zorg ik dat mensen niet opbranden, haal ik afvallers terug. Het huidige personeel wil het werk ook op langere termijn aankunnen. Zij willen kunnen omgaan met agressieve patiënten, met demente ouderen. Anders houden ze er mee op. En ik wil mensen verleiden die niet eerder aan de zorg hebben gedacht.

„Natuurlijk heeft PVV-Kamerlid Agema gelijk als ze zegt dat we een beroep moeten doen op werklozen. Maar ik ga ook mijn best doen de aantrekkingskracht van de zorg te vergroten. De warmte daarin is de reden dat ik er altijd bleef werken.”

Hoeveel medewerkers zijn er nu?

„Ik weet het nu niet, maar er zijn wel bestanden waar die gegevens in zitten.”

U moet toch weten waar die 12.000 medewerkers bovenop komen?

„Volgens mij zijn er nu 135.000 medewerkers die hulp verlenen aan bewoners van instellingen voor ouderen, gehandicapten en psychiatrische patiënten. Deze groep krijgt het geld. Belangrijk is dat ik weet waar de computers staan die de getallen gaan ophoesten.”

Later meldt het ministerie dat er vorig jaar 280.000 verplegenden, verzorgenden en sociaal-agogen in de langdurige zorg werkten.

U wilt ook papierwerk voor zorgverleners verminderen zodat patiënten meer aandacht krijgen. Vorige kabinetten wilden dat ook, maar de bureaucratie nam toe.

„Er zijn instellingen die uit angst alles registreren, omdat ze ter verantwoording kunnen worden geroepen. Er zijn ook instellingen die overbodige regels gewoon weg durven doen. In het convenant staat dat risicomijdend gedrag moet worden teruggedrongen en het papierwerk tot een minimum moet worden gereduceerd. Mensen zijn ontzettend bang geworden om te zeggen: op grond van mijn professionaliteit heb ík besloten het zo te doen.”

Zorginstellingen krijgen straks boetes van zorgverzekeraars als ze het geld niet goed besteden. Daarvoor zijn controles nodig. Méér bureaucratie dus.

„We gaan uit van high trust, high penalty [uitgaan van vertrouwen, maar hoge straffen bij nalatigheid]. Dat is een groot verschil met vroeger. We gaan er geen aparte formulieren voor bedenken. Zorgverzekeraars kijken tijdens hun gewone contacten met zorgaanbieders hoe het loopt met de afspraken.”

Wat merken patiënten in 2014 van uw goede voornemens?

„Er wordt beter naar ze geluisterd. Er is meer tijd voor ze. Er zijn meer zusters voor de dingen die mensen echt belangrijk vinden, zoals gewassen worden. In 2015 moet de tevredenheid van patiënten én medewerkers aanzienlijk hoger zijn – en vergeet niet dat die al hoog is. In 2015 worden verpleegkundigen niet meer gezien als onbelangrijke mensen, maar als de meest gewaardeerde werknemers van Nederland. Het is een gave om te zorgen dat een patiënt zich niet ontluisterd voelt als zijn billen worden gewassen. Verbetering is lastig, maar we komen steeds dichter bij de essentie: zorgen dat mensen zo lang mogelijk zelf greep houden op hun leven.’’

Het geld gaat naar de zorg voor ouderen, gehandicapten en psychiatrische patiënten. Hoe is die verdeling?

„Logischerwijs krijgen ze allemaal hun deel naar gelang het aantal cliënten. Ik ga niemand opleggen hoe ze het geld precies moeten inzetten. Een tehuis voor dementerenden kan het gebruiken om het eigen personeel beter te leren omgaan met het gedrag van zieke ouderen. Een andere instelling kan het gebruiken om extra krachten in de zomer in te huren, zodat het vaste personeel ook op vakantie kan en niet afknapt op de zorg.”

Op Prinsjesdag kondigt u nieuwe kortingen aan, nu op de toeslagen voor chronisch zieken en gehandicapten. Zij zullen het wrang vinden dat u geld bij hen weghaalt en aan zorginstellingen geeft.

„De vraag suggereert dat het over verschillende groepen gaat. Het geld gaat juist naar medewerkers die voor de meest kwetsbare mensen zorgen. De enige oplossing is echte keuzes maken. Die doen pijn. De gezondheidszorg is een patiënt die geopereerd moet worden, maar je moet wel weten waar je kan snijden.”