'Je hoeft niet moedig te zijn, maar wel heel voorzichtig'

De Russische fotograaf Yuri Kozyrev won zaterdagavond de hoofdprijs op het festival voor fotojournalistiek in Perpignan. Hij fotografeerde de Arabische Lente in vijf verschillende landen.

„Tja. Snipers. Ik hou niet van snipers. Ook niet van mortiergranaten.” Het klinkt onderkoeld, overdreven stoer zelfs, maar zo is hij niet. De Russische fotograaf Yuri Kozyrev, die afgelopen zaterdagavond in Perpignan op het fotofestival Visa pour L’image de Visa d’Or News Award won, is een bescheiden, zachtaardige man en zeker geen macho.

Kozyrev, die net terug is uit Tripoli, kreeg de prijs (8.000 euro) voor al het werk dat hij het afgelopen jaar maakte in de Arabische regio. Dat de Russische fotograaf, die is aangesloten bij fotoagentschap Noor, dit jaar de Visa d’Or won is terecht. Tussen alle exposities op het festival was zijn serie over de Arabische Lente in L’église des Dominicains een van de krachtigste. Bovendien wist Kozyrev als enige westerse fotograaf alle opstanden, van Egypte tot aan Jemen, vast te leggen.

Zo fotografeerde hij gewonde Egyptische demonstranten tussen de puinhopen en maakte hij krachtige, harde beelden van Libische rebellen die, springend vanaf een tank, alle kanten opvluchten. „Ik ben veel gewend maar Libië is echt wild”, zegt Kozyrev. „Het deed me denken aan wat ik eerder heb meegemaakt in Bagdad en Tsjaad.”

Kozyrev is al jaren een gedreven fotograaf. Hij werkte, gedurende de val van Saddam Hoessein, voor Time Magazine in Bagdad en maakte reportages in vele conflictgebieden wereldwijd. Collega’s zeggen dat Kozyrev een oorlogsgebied al weer verlaat als andere fotojournalisten net aankomen.

In de afgelopen maanden was hij, als een van de weinigen, drie keer in Jemen. „De tweede keer kwam ik geen enkele westerse journalist tegen.” Op het demonstratieterrein in de Jemenitische hoofdstad Sana’a ontmoette hij wel een aantal jonge getalenteerde bloggers van de universiteit. „Zij plaatsten goede informatie over de demonstraties op hun sites. Maar je zag ook dat ze nog maar weinig nieuwservaring hadden. Beelden van gevechten en gewonde demonstranten in Sana’a vermengden ze bijvoorbeeld met foto’s van skaters op straat.”

In Kairo was Kozyrev verbaasd zoveel westerse collega’s aan te treffen. „Het was druk op het Tahrirplein. Maar ik heb ook veel getalenteerde Egyptische fotografen ontmoet. Ze maken goede foto’s en gebruiken hun sociale media op een effectieve manier.”

De verschillen tussen de Arabische landen en de wijze waarop de revoluties zich ontwikkelen zijn groot, aldus Kozyrev. „Je ziet dat de opstanden telkens worden aangevoerd door jonge mensen, ze hebben allemaal hetzelfde doel en dezelfde gedrevenheid. Maar in landen als Jemen of Libië is er op dit moment alleen maar strijd. Ik hoop dat ze in Egypte misschien wel in staat zijn om met elkaar aan de tafel te gaan zitten.”

Zijn plan is om binnenkort een tijd in Kairo te gaan wonen. „Juist nu wordt Egypte interessant. Ik wil daar graag aan een aantal lange termijnprojecten gaan werken.” Meer nog dan nieuwsfotografie, ligt zijn hart bij de uitgebreide fotoreportage. „In Egypte is nu echt de tijd aangebroken om eens vrienden te maken met de lokale bevolking en vanuit die situatie op te zoek te gaan naar nieuwe onderwerpen en verhalen.”

Maar nu staat eerst Libië opnieuw op de agenda. Kozyrev vertrekt deze week alweer naar Tripoli. „Gaddafi is misschien verjaagd maar de strijd is nog lang niet voorbij. Er lopen in Tripoli nog duizenden soldaten rond in burgerkleding en...”, hij zucht nog eens, „snipers.... a lot of snipers.”

Staat hij geen doodsangsten uit tussen al dat geweld? „Ik slaap prima”, zegt hij rustig. „In Libië heb ik veel oorlogsslachtoffers gezien, maar ik vertel niet alles aan mijn vrouw.” Hij glimlacht. „Ik weet niet waarom, maar ik kan dit nog steeds goed doen. Mensen denken dat je heel moedig moet zijn om dit werk te doen maar dat is niet zo. Je moet vooral heel voorzichtig zijn. Als ik voel dat ik mijn focus verlies, ga ik weg.” Terwijl hij in Perpignan is heeft hij even snel een nieuw pak aangeschaft en ook een iPhone gekocht. „Ik wil graag naar Syrië, maar ik heb wel begrepen dat je met een camera daar niet binnenkomt. Maar ik hoor dat de camera op de iPhone 4 niet slecht is. Misschien dat ik daarmee toch nog wat kan vastleggen.”