Netanyahu: Israël biedt Turkije geen excuses aan

Caption: Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu, right, attends the weekly cabinet meeting in Jerusalem, Sunday, Aug. 28, 2011. Also seen in the picture is Yaakov Litzman, Deputy Minister of Health. (AP Photo/Uriel Sinai, Pool)
Caption: Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu, right, attends the weekly cabinet meeting in Jerusalem, Sunday, Aug. 28, 2011. Also seen in the picture is Yaakov Litzman, Deputy Minister of Health. (AP Photo/Uriel Sinai, Pool) De Israëlische premier Benjamin Netanyahu tijdens een ministerraad op 28 augustus . AP / Uriel Sinai

Israël hoeft zijn excuses niet aan te bieden voor de bestorming van het Turkse schip Mavi Marmara vorig jaar mei waarbij negen mensen om het leven kwamen.

Dat heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu vandaag tegen zijn kabinet gezegd, meldt persbureau AP. Wel betuigde hij zijn spijt voor de negen Turkse doden en sprak hij de hoop uit dat de verstoorde relatie met Turkije hersteld kan worden.

‘Geen excuses voor zelfverdediging’

Het was de eerste publiekelijke reactie van Netanyahu nadat Turkije vrijdag de Israëlische ambassadeur maande het land te verlaten vanwege het incident. Turkije eist excuses van Israël en dat het land de blokkade van Gaza opheft. Volgens Netanyahu hoeft Israël geen excuses hoeft aan te bieden “voor de verdediging van onze burgers, kinderen en gemeenschappen”.

Gisteren werd bekend dat de Turkse marine vanwege de diplomatieke rel zijn aanwezigheid in het oosten van de Middellandse Zee, in de buurt van de kust van Gaza, “significant” zal gaan opvoeren. Volgens Turkse functionarissen zal “het oosten van de Middellandse Zee niet langer een plek zijn waar de Israëlische marine hun pesterijen richting civiele schepen vrijelijk zal kunnen uitvoeren”. Ook schortte Turkije al alle militaire akkoorden met Israël op en moeten naast de ambassadeur ook alle Israëlische diplomaten met een hogere positie dan tweede ambassadesecretaris naar huis.

VN: Israëlische optreden excessief en onredelijk

Volgens onze nieuwe correspondent in Israël Leonie van Nierop wil Israëlische regering niet verder gaan dan spijt betuigen voor de Turkse doden, omdat het vindt dat het niets verkeerds heeft gedaan. Van Nierop:

In de eerste plaats vindt de Israëlische regering dat de zeeblokkade van Gaza legitiem is en dat Israel het recht heeft om zichzelf te verdedigen. En Israël ziet zijn gelijk bevestigd in het uitgelekte rapport van de VN-commissie die het incident onderzocht.

De commissie zet echter vraagtekens bij de wijze waarop Israel het hulpkonvooi de doorgang verhinderde. Zo staat er te lezen: “Er is geen bevredigende verklaring gekomen over het hoe en waarom van de dood van negen activisten. Forensisch onderzoek wijst uit dat de meeste overledenen meerdere malen zijn beschoten, ook in de rug of van heel dichtbij. Ook daarover heeft Israel geen duidelijkheid verschaft.” Elders noemt de commissie het Israëlische optreden onomwonden “excessief en onredelijk”.

Daarover verklaarde Israel eerder dat de commando’s handelden uit zelfverdediging (de commissie bevestigde deze week dat de Israëlische commando’s door de activisten werden aangevallen). Onlangs voegden Israëlische regeringsfunctionarissen daar nog aan toe dat Israel best wil verklaren dat het de doden ‘betreurt’, precies zoals de VN-commissie aanbeveelt.

Verder wil Israel niet gaan. Ook niet nu Turkije sancties aan die weigering verbindt. Want Israel vindt dat het niets verkeerd heeft gedaan, en dat het bovendien netjes de conclusies en aanbevelingen van de VN-commissie overneemt en uitvoert.

‘Achter de schermen zal Israël wel het nodige doen om crisis te beëindigen’

Maar in deze zaak speelt ook de binnenlandse politiek van Israël een rol, zegt Van Nierop. Het zou de coalitie intern verdelen, maar ook de regering extern nog meer onder druk zetten. Excuses zouden een teken van zwakte kunnen zijn naar de buitenwereld toe. Van Nierop:

Daarbij speelt binnenlandse politiek een rol. De relatie met Turkije is Israel veel waard, maar zoveel gezichtsverlies kan de Israëlische regering intern niet verkopen, volgens de premier. Eerst vertelde Netanyahu de Amerikanen dat hij Turkije geen excuses kon aanbieden omdat minister van Buitenlandse Zaken - en leider van coalitiepartner Yisrael Beiteinu - Avigdor Lieberman dan zijn ontslag zou indienen. Later zei Netanyahu tegen de Verenigde Staten dat excuses uitgesloten waren, omdat zijn regering onder druk staat vanwege de sociale protesten die al weken aanhouden.

Of Netanyahu de VS de waarheid vertelde of niet; een knieval voor Turkije zou intern demoraliserend kunnen werken en naar de buitenwereld een signaal van zwakte kunnen afgeven. Dus formele en volledige excuses: neen. Achter de schermen zal Israel natuurlijk wel het nodige proberen te doen om de diplomatieke crisis met Turkije te beëindigen. Want nu het in de regio zo onrustig is, heeft Israel meer dan ooit baat bij een goede verstandhouding met Turkije, dat zich in toenemende mate manifesteert als een regionale grootmacht.