Semenya wil respectals vrouw

In de halve finale van de WK plaatste 800-meterloopster Semenya zich als snelste voor de eindstrijd. Ze voelt zich vernederd door de discussie over haar geslacht. „Ik kan mezelf niet veranderen.”

Caster Semenya is terug, maar nu met vlechtjes. Alsof de Zuid-Afrikaanse hardloopster haar vrouwelijkheid wil benadrukken.

Na haar wereldtitel van twee jaar geleden in Berlijn hield de internationale atletiekfederatie IAAF de 800-meterloopster een jaar uit competitie vanwege onduidelijkheid over haar geslacht. Bij de bond wisten ze het niet: Is Semenya man of vrouw? Het antwoord is nooit gegeven.

Dat Semenya bij de WK in Daegu haar titel bij de vrouwen mag verdedigen dankt ze aan de per 1 mei ingevoerde regel dat de testosteronspiegel bepaalt of iemand man of vrouw is. Atletes die te veel mannelijke hormonen hebben moeten die verlagen om startgerechtigd te zijn.

De nieuwe regel voor vrouwen met hyperandrogenisme, zoals het officieel heet, houdt in dat zij door een panel van experts zullen worden onderzocht. Vrouwen die twijfels hebben kunnen zich zelf melden voor onderzoek. Uiteindelijk is er de dopingcontrole waar afwijkende hormoonniveaus kunnen worden vastgesteld. Mocht bij een vrouw een verstoorde testosteronspiegel worden vastgesteld dan kan ze met een hormonenkuur haar waarden herstellen. Vanaf het moment dat die aan de eisen voldoen is ze weer startgerechtigd.

Semenya is op grond van die nieuw norm een vrouw, anders had ze in Daegu niet mogen starten. Maar het mysterie over haar geslacht blijft. Omdat de uitslag van de seksetesten geheim zijn gebleven en Semenya onmiskenbaar mannelijke trekjes heeft. Toen de IAAF haar in juli 2010 weer startgerechtigd verklaarde bleef een toelichting achterwege.

Op haar haardracht na blijkt Semenya niet veranderd. Ze ziet er nog net zo uit als bij haar internationale entree, twee jaar terug bij de WK in Berlijn. Destijds ontstond er commotie, omdat de IAAF haar een seksetest liet ondergaan. De publieke verontwaardiging over die vernedering dwong de federatie in een defensieve rol. Semenya werd niet veroordeeld en mocht haar titel, die ze met overmacht won, behouden, evenals het prijzengeld. Maar de IAAF zette haar in afwachting van nader onderzoek wel een jaar op non-actief.

Semenya was zeer aangedaan door de openbare discussie die over haar geslacht ontstond. In de summiere contacten met de pers liet ze nadrukkelijk weten zich beledigd en vernederd te voelen. Of zij wat aan haar situatie kon doen? Ze is nu eenmaal zo geboren en wenst met respect behandeld te worden. Ze had last van depressiviteit en heeft sterk overwogen met atletiek te stoppen.

In een documentaire van de Britse omroep BBC sprak ze ooit over haar lot. „Ik ben zo geboren. Ik heb een diepe stem, nou en. Ik zie er misschien stoer uit, maar wat kan ik er aan doen? Ik kan mezelf toch niet veranderen?”

De liefde voor de sport bracht haar terug op de baan. Maar vooralsnog met weinig succes. Haar tegenvallende resultaten voedden de twijfel. Zou Semenya in Berlijn, toen er werkelijk geen maat op haar stond, dan toch…

In Daegu heeft Semenya twee races gelopen. In de series was het eergisteren minnetjes met een tijd van 2.01,01. Voor een loopster met een persoonlijk record van 1.55,45 ver beneden haar stand. Maar gisteren in de halve finales liet Semenya haar ware gezicht zien. Ze won haar serie met overmacht in 1.58,07 en plaatste zich als snelste voor de finale van morgenavond. In de laatste meters was de oude Semenya even zichtbaar. Ze liet er geen misverstand over bestaan dat ze in Daegu haar gram wil halen. Deze keer formeel als vrouw.

Haar snelheid gebruikt Semenya in Daegu niet alleen op de baan, maar ook om pers te ontlopen. In de mixed zone, waar iedere atleet zich verplicht moet melden, negeert Semenya vrijwel elk contact. Alleen op een vraag van een Zuid-Afrikaanse verslaggever meldt ze geen verklaring te geven zo lang ze in competitie is. Zal ze die houding laat varen na de finale en zal ze zich als eventuele medaillewinnares melden op de verplichte persconferentie? In Berlijn werd ze door de IAAF weggehouden. Uit bescherming tegen haarzelf, was toen de verklaring van secretaris-generaal Pierre Weiss.

De Zuid-Afrikaanse teamleider Motlatsi Keikabile verwacht dat Semenya nog zal praten met de pers, maar zeker weten doet ze het niet. Ze mag enige invloed hebben, maar niet op de omgang van Semenya met de media. De loopster bepaalt zelf of ze wel of niet haar zegje doet. Keikabile begrijpt de nieuwswaarde en zegt haar best te zullen doen om Semenya tot meer openheid te bewegen. Maar ze meldt op voorhand dat de loopster niet over haar kwestie met de IAAF wil praten. „Dat heeft ze afgesloten.”