Paradox van de farce

scene uit de documentaire Exit Through the Gift Shop (2010) FOTO: A-Film Banksy
scene uit de documentaire Exit Through the Gift Shop (2010) FOTO: A-Film Banksy

Docs op 3: Exit through the gift shopNed. 3, 21.20 - 22.50 uur

Documentaire, mockumentary of mystificatie: ‘street artist’ Banksy speelt in Exit Through The Gift Shop een geraffineerd spel met feit en verdichting. Exit gaat niet over hem, maar over de talentloze Thierry Guetta, die alles filmt wat hij ziet zonder aan die beelden enige betekenis te kunnen geven. Een neef introduceert Guetta in de ‘street art’. Collega’s laten hun nachtelijke avonturen graag door hem filmen. Zo ontmoet hij Banksy.

In het opwindende begin van Exit volgen we de klimpartijen en het kat-en-muisspel met de politie, dan neemt de film een rare wending. Banksy laat Guetta zijn tienduizenden uren videotape om zetten in een documentaire, Guetta weet slechts de beeldendiarree LifeRemoteControl te maken. Waarna Banksy de tapes opeist om zelf de documentaire te maken en Guetta wegstuurt met de aanmoediging straatartiest te worden.

Dat loopt mis: Guetta doopt zichzelf om tot Mr. Brainwash en breekt door met mega-exposities in Los Angeles en New York. Volstrekt afgeleide kunst, industrieel vervaardigd door assistenten en zonder één oorspronkelijke gedachte. Dat succes verandert Banksy in een mopperende conservatief. Talent en oprechtheid doen er wel degelijk toe in de kunst, moppert hij. Niet iedereen is een kunstenaar.

Veel wijst erop dat Thierry Guetta een performance is, een clown die in dienst van Banksy hyperigheid en kuddegeest, neprebellie en inkapseling in de kunst op de korrel neemt. Vermoedelijk is Mr. Brainwash een farce, zeker is dat niet. Paradox: als Banksy de echte auteur is van Mr. Brainwash’ werk, wordt dat veel waard. Elke uitgang loopt door de museumwinkel.

Coen van Zwol