Nee tegen 'Merkozy' is Nederlands belang

Griekenland is als het weer: iedereen klaagt erover, niemand doet er echt wat aan.

Deze column pakt de draad weer op waar we ’m vijf weken geleden achterlieten: met de tweede Griekse reddingsactie. Sinds de Europese top op 21 juli is het alleen maar onrustiger geworden. De oogst in Nederland: drie openbare brieven aan de Tweede Kamer. Een vertrouwelijke brief. Een technische briefing. Twee Kamerdebatten.

Begin juni pleitte ik hier tegen nieuwe Griekse steun, een standpunt dat bijvoorbeeld ook de PVV huldigt. Finland komt tot nu toe het meest in de buurt van deze zakelijke opstelling. Finland eiste met instemming van de euro-top een onderpand voor zijn Griekse steun. Dat heeft een onverbiddelijke logica: bij een lening verwacht je je geld terug te krijgen. Onderpand geeft meer zekerheid. De steun is geen schenking. Centrale banken, zoals de ECB, mogen alleen leningen geven als er adequaat onderpand is. Daarom floppen soms reddingsacties voor banken: geen of ondermaats onderpand.

Tegen de Finse eis hadden de regeringsleiders moeten zeggen: goed idee, we doen allen mee. Maar nee, Europa ging akkoord met het principe van bilateraal onderpand en daarmee ongelijke behandeling. De euro-top noemde in zijn officiële verklaring geen namen, dat mochten de burgers zelf uitzoeken. Toen de Finnen hun onderpand (een geldbedrag) aankondigden was de wereld te klein. Nederland schoot alsnog uit zijn slof.

Als de Europese leiders nu terugkomen op hun fiat voor bilateraal onderpand kunnen de Finnen hun steun intrekken. Dan moeten andere landen meer lappen. Of het Griekse reddingsvlot wordt kleiner.

Onderhandelen in Brussel blijkt koehandel in een spiegelkabinet. Alles is anders dan het oogt. Les één: logica is het eerste slachtoffer. Les twee: nadenken over de praktische uitwerking van een besluit is te veel gevraagd, terwijl de uitvoering nu beslissend is voor de geloofwaardigheid.

De Finnen kiezen voor hun eigen belang. En Nederland? Is dit kabinet zijn kompas kwijt, zoals europarlementariër Derk Jan Eppink deze week in zijn column stelt?

Het kabinet en haar steunpilaren, zoals voorzitter Bernard Wientjes van werkgeversorganisatie VNO-NCW, zeggen dat Nederland moet meedoen vanwege de euro. Net als bij het referendum in 2005 over de Europese ‘grondwet’, daalt de waarde van de argumenten nu de spanning stijgt. Bij ‘nee’ tegen de grondwet zou het licht uitgaan. Nu worden de voordelen van de euro overdreven (alsof welvaart tijdens de gulden niet bestond), terwijl nadelen worden gebagatelliseerd (reddingsacties).

Nederland hoeft niet mee te doen om de euro te redden. Dat doen Duitsland en Frankrijk al. Meestampen op de brug met de olifanten is voor ‘muis’ Nederland zinloos: niemand hoort ons.

Het Duits-Franse stampwerk is juist alarmerend. Is de belasting op financiële transacties dat het euro-duo ‘Merkozy’ wil invoeren een Nederlands belang? Nederland heeft een van de grootste Europese pensioen- en verzekeringssectoren, met 1.200 miljard euro en volop financiële transacties. Betalen zij, en daarmee u, straks het gelag?

Tweede Merkozy-doel: meer harmonisatie van vennootschapsbelasting. Hier geldt: prima dat Ierland na de Europese steun moet stoppen met zijn bizar lage tarieven. Maar het is geen Nederlands belang dat tarieven hier omhoog gaan. Lage (maar geen minimalistische) en voorspelbare tarieven maken Nederland samen met nog veel meer gunstige omstandigheden tot een aantrekkelijk vestigingsland. Dat zijn de Nederlandse belangen waar Rutte zich om moet bekommeren.

menno tamminga