Hond tussen de andere sterren

De beeltenis van een hond die meespeelde in een toneelstuk krijgt een prominent plekje in de Stadsschouwburg in Amsterdam.

Ilja van Vinkeloord is de nieuwste aanwinst in de portrettengalerij van acteurs en actrices in de gangen van de Stadsschouwburg in Amsterdam. Ilja is weliswaar iets minder bekend dan Ellen Vogel of de ruim honderd andere geportretteerden die daar hangen, maar toch speelde ze 25 jaar geleden de vrouwelijke hoofdrol in Going to the dogs, het uitsluitend door zes honden bevolkte toneelstuk van Wim T. Schippers. Vanmiddag wordt haar beeltenis, hyperrealistisch vereeuwigd door portretschilder Fred Schley, onthuld.

Going to the dogs werd op 19 en 20 september 1986, in totaal drie keer, gespeeld in een uitverkochte Stadschouwburg. De organisatoren, producent Gied Jaspars en theaterbureau Hummelinck Stuurman, hadden een nest jonge herders gekocht, die vervolgens een jaar lang op hun taak werden voorbereid door drie politiehondentrainers. Intussen had de Raad voor de Kunst positief geadviseerd over de gevraagde 64.300 gulden subsidie uit het fonds voor „artistieke projecten met een experimenteel en/of vernieuwend karakter”. De gemeente Amsterdam legde er nog 5.000 gulden bij.

In het budget was slechts een gering bedrag opgenomen voor het séjour van de viervoeters, vertelt Diederik Hummelinck. „Wij dachten aanvankelijk dat die hondenbrokken ons de kop niet zouden kosten. Maar toen bleek dat die herders drie biefstukken per dag kregen, werd dat nogal kostbaar.” De voorstelling duurde, omdat Schippers zich geheel aan de klassieke toneelregels wilde houden, twee maal drie kwartier met een pauze. Het kostte echter moeite de acteurs aan de voorgeschreven handelingen te houden.

De voorstelling trok wereldwijde aandacht. Minister Van den Broek van Buitenlandse Zaken zag een tv-reportage in zijn hotelkamer in New York en belde naar Den Haag om zich te beklagen. Zijn missie liep gevaar, vreesde hij, als Nederland op deze manier in de publiciteit kwam.

Nu dit allemaal 25 jaar geleden is, bedachten Hummelinck Stuurman en de Stadsschouwburg dat er een blijvende herinnering moet komen. „Want er is alle aanleiding om ons af te vragen of het Nederlandse toneelbestel ook nu nog ruimte zou bieden voor zo’n voorstelling, als er al niet eens plaats meer is voor normaal betaalde acteurs”, zegt Arjen Stuurman.

Zelf is Ilja in 1996, op vijftienjarige leeftijd, gestorven.