Gunstig rapport met pijnlijke keerzijde

Israël probeerde publicatie van het rapport uit te stellen, uit angst voor ruzie met de Turken. Want Turkije was een betrouwbare bondgenoot met alle opstanden in de regio en een steeds kritischer Westen.

Turkish ship Mavi Marmara, carrying pro-Palestinian activists to take part of a humanitarian convoy, leaves from Sarayburnu port in Istanbul May 22, 2010. Picture taken May 22, 2010. Israeli commandos stormed Gaza-bound aid ships on Monday and at least 10 pro-Palestinian activists on board were killed, unleashing a diplomatic crisis and charges of a "massacre" from the Palestinian president. REUTERS/Emrah Dalkaya (TURKEY - Tags: POLITICS CIVIL UNREST)
Turkish ship Mavi Marmara, carrying pro-Palestinian activists to take part of a humanitarian convoy, leaves from Sarayburnu port in Istanbul May 22, 2010. Picture taken May 22, 2010. Israeli commandos stormed Gaza-bound aid ships on Monday and at least 10 pro-Palestinian activists on board were killed, unleashing a diplomatic crisis and charges of a "massacre" from the Palestinian president. REUTERS/Emrah Dalkaya (TURKEY - Tags: POLITICS CIVIL UNREST) REUTERS

Het was de Israëlische regering die vergeefs probeerde publicatie van het rapport een vierde keer uit te stellen. Toch is het ook Israëlische regering die de inhoud van het te vroeg uitgelekte rapport nu presenteert als een overwinning.

Het rapport van de Verenigde Naties gaat over de ruwe wijze waarop Israël vorig jaar een vloot uit Turkije verhinderde hulpgoederen naar de Gazastrook te brengen. Bij entering van de schepen kwamen negen Turkse activisten om het leven. De conclusies die de onderzoekscommissie van de VN trekt, worden door anonieme regeringsfunctionarissen via kranten aan het Israëlische publiek uitgelegd als een bevestiging van het eigen gelijk. Sterker: als internationale omarming van het Israëlische gelijk.

Het rapport noemt het Israëlische optreden weliswaar „excessief en onredelijk”, maar daar staat tegenover dat de commissie erkent dat Israëlische commando’s zich moesten verdedigen tegen geweld van activisten. Dus dat is ongeveer tegen elkaar weg te strepen, luidt de Israëlische lezing.

Belangrijker voor Israël is dat de zeeblokkade van de Gazastrook in het rapport een „legitieme veiligheidsmaatregel” wordt genoemd en dat de commissie concludeert dat Israël bij de handhaving van die blokkade in overeenstemming handelde met het internationaal recht.

Dat de blokkade volgens de VN legaal is, betekent een opsteker voor Israël, dat na de actie door de internationale publieke opinie als agressor werd veroordeeld. Waarom dan uitstel vragen van zo’n gunstig rapport?

Ruzie met Turkije is een pijnlijke keerzijde. Juist nu steeds meer westerse landen Israël de rug toe keren. Juist terwijl Turkije zich in toenemende mate manifesteert als grootmacht in de regio. Juist nu zijn buurlanden door de Arabische opstanden een steeds grotere dreiging voor Israël lijken te vormen.

In Egypte ligt het voor de hand dat de anti-Israëlische Moslimbroederschap een flinke stem krijgt in een nieuw te vormen regering. Het is nog zeer de vraag of de mogelijke val van de Syrische president Assad voor Israël vooruitgang betekent.

Met zulke instabiele buren heeft Israël behoefte aan betrouwbare bondgenoten. Dus had Israël al aan Turkije laten doorschemeren dat het bereid was te zeggen dat het de doden ‘betreurt’. Volledige excuses, zoals Ankara eist, gaan Israël echter te ver.

„Verontschuldigen is een te zwaar woord”, zei oud-legercommandant Dany Haloutz donderdag tegen buitenlandse journalisten. „Natuurlijk spijt het ons erg dat onschuldige burgers zijn gedood. Maar de missie van het flottielje was niet onschuldig. Dus onze actie was legaal.”

Volgens Haloutz, die veel militaire oefeningen met Turkije heeft uitgevoerd, kan het met de diplomatieke crisis nog alle kanten op. „Turkije en Syrië waren vorig jaar beste vrienden. Nu loopt Turkije voorop met kritiek op het Syrische regime. Niemand kan voorspellen wat er morgen in het Midden-Oosten gebeurt.”

Dit is de eerste bijdrage van Leonie van Nierop als correspondent in Israël en de Palestijnse gebieden.