Elke week 136 km aan nietjes in de krant

Toen NRC Handelsblad op tabloid over ging, klaagden veel lezers over het ontbreken van nietjes. De krant waaide makkelijk uit elkaar. Vanaf vandaag is dat opgelost.

Amsterdam 7-3-2011 NRC Handelsblad op tabloidformaat Foto NRC H'Blad Maurice Boyer
Amsterdam 7-3-2011 NRC Handelsblad op tabloidformaat Foto NRC H'Blad Maurice Boyer

Vanaf vandaag valt de krant nooit meer uit elkaar. Voor u ligt de eerste weekendkrant van NRC waarvan elk van de vijf katernen twee nietjes bevatten. Eindelijk, denken de meeste lezers, want bij de eerder dit jaar gehouden lezersenquête was de meeste gehoorde klacht juist het ontbreken van nietjes. Vijf vragen over een eenvoudige maar geniale uitvinding, het nietje.

1Wat is de oorsprong van het nietje?

Het nietje in zijn meest bekende verschijningsvorm is dat op kantoor of studeerkamer. De meest gebruikte – van merken als Rapid, Rexel en Leitz – hebben de maat 24/6, waarbij 24 staat voor de Duitse stevigheidsnorm voor hechtdraad, en 6 voor de 6 millimeter hoogte van de pootjes. De nietjes zijn 12 millimeter breed, de diameter is 0,6 millimeter. Ze kunnen tot dertig A4-papiertjes aan elkaar hechten. Volgens Barteld van der Weerd, marketingdirecteur van Esselte, een van de grootste producenten van kantoorartikelen ter wereld, worden jaarlijks in Nederland ongeveer 3 miljard nietjes verkocht, en zo’n 700.000 nietmachines. In totaal gaat er zo’n 8,3 miljoen euro in om.

Oorspronkelijk kent het nietje een industriële toepassing. In Iran zijn bouwwerken uit de zesde eeuw voor Christus aangetroffen, waarbij stenen aan elkaar waren gehecht met grote metalen klinknagels. De Amerikaan George McGill vroeg in 1866 het eerste patent aan voor een eenvoudige voorloper van de nietmachine. Maar het eerste apparaatje dat een nietje zowel door het papier heen sloeg als omboog om het papier aan elkaar te hechten, kwam elf jaar later op naam van zijn landgenoot Henry Heyl.

Het Nederlandse woord nietje kent volgens het Etymologisch Woordenboek twee oorsprongen: het Griekse woord voor kleine doorn, knuthos, en het oud-Hoogduitse werkwoord ‘hniotan’, wat vastklinken of slaan betekent.

2Waarom gaat de krant opeens overal nietjes in slaan?

Nadat NRC Handelsblad begin maart op tabloidformaat was overgegaan, heeft de krant lezersonderzoek gedaan naar de tevredenheid hierover. Bij onder meer een enquête en diverse telefonische spreekuren luidde de meest voorkomende klacht: het ontbreken van nietjes. De krant viel, of waaide gemakkelijk uit elkaar, en de verschillende katernen waren, zeker in het weekend, niet gemakkelijk meer te onderscheiden. „Daar werd terecht door de lezer over geklaagd”, zegt hoofdredacteur Peter Vandermeersch. Van de lezers die het nietje spontaan aan de orde stelden, pleitte zo’n 80 procent vóór en 20 procent tégen een nietje. Daarop heeft de krant besloten om het nietje in te voeren: in de weekendeditie in elk van de vijf katernen – om voor de lezer tot „een betere navigatie” te komen – en in de drie cultuurbijlagen op woensdag, donderdag en vrijdag „om het bewaarkarakter te benadrukken”.

Maar waarom geen nietjes in de twee nieuwskaternen door de week? Vandermeersch: „De doordeweekse krant is een stukje dunner. Daar kunnen we zonder nietje.”

3Wat kost de operatie-Nietjes eigenlijk?

Volgens uitgever Hans Nijenhuis gaat het om „een verwaarloosbaar bedrag”: 0,2 cent per krant. „Een fractie van de totale druk- en distributiekosten van dit bedrijf.”

4Hoeveel nietjes zijn er voor al die katernen nodig?

Voor industrieel gebruik worden niet de 24/6-nietjes gebruikt. De nietjes die drukkerijen gebruiken worden als lange metaaldraden rond grote klossen van 300 kilo aangevoerd. Voor de NRC-titels komt het staaldraad van de Duitse firma Dorstener Drahtwerke H.W. Brüne & Co uit Westfalen. Ordermanager Ton van Hal van De Persgroep Printing Amsterdam (waar NRC nog grotendeels wordt gedrukt) weet dat er voor de weekendkrant 3 miljoen nietjes nodig zijn en voor de drie doordeweekse katernen samen nog eens 1,24 miljoen. Niet afgeknipt en gebogen is dat 135,6 kilometer staaldraad per week, met een gewicht van 530 kilo. Per jaar ruim 27,5 ton staal en ruim 7.000 kilometer – een retourtje Bagdad.

5Wat betekenen de krantennietjes voor de inzameling van oud papier?

Geen enkel probleem, zegt Wienus van Oosterum, directeur van de Stichting Papier Recycling Nederland. „Nietjes zijn, wat wij noemen papiergerelateerde vervuiling, net als plakband en paperclips. Die worden in de recyclingfabrieken netjes afgescheiden.” Het gegalvaniseerd staal is bij het ‘pulperproces’ makkelijk te filteren. De 27 ton aan metaal die NRC vanaf vandaag jaarlijks in zijn kranten zal slaan, klinkt als een grote hoeveelheid. Maar Van Oosterum vindt het verwaarloosbaar op het totaal aan ingezameld oud papier: 2,6 miljard kilo in 2010.