Een veeleisende geliefde

A ls er een belangrijk toernooi is in de Siberische oliestad Chanty-Mansiysk kijk ik altijd hoe het weer daar is. In de winter kan de temperatuur dalen tot min veertig en in de omgeving is min zestig gemeten.

Klopt het verhaal dat roekeloze wildplassers in zulke omstandigheden met een ijspegel van bevroren urine aan de grond staan vastgenageld? Ik geloof niet dat de schaakgrootmeesters het experiment ooit hebben aangedurfd. Hun avonturen spelen zich binnenshuis af. Voor vandaag werd overigens voor Chanty-Mansiysk een temperatuur van twaalf graden voorspeld, met af en toe een bui. Gewoon Nederlands weer dus.

Bij de opening van het World Cup toernooi, een week geleden, werd Chanty-Mansiysk het Mekka van het schaken genoemd. Oostwaarts hoi! is het motto van de FIDE, die haar belangrijke evenementen steeds meer in Azië uitzet. De hotels zijn goed in Chanty-Mansiysk, de speelzaal is een door de Nederlandse architekt Erick van Egeraat ontworpen spectaculair paleis, de gastvrijheid van de plaatselijke bevolking wordt geroemd en het prijzengeld van dit World Cup toernooi is meer dan een miljoen euro.

Het is een knock-out toernooi dat begon met 128 deelnemers. Vandaag begint de derde ronde, met nog maar 32 spelers. De bovenste drie krijgen een plaats in de kandidatenmatches die een uitdager moeten opleveren voor de match om het wereldkampioenschap in 2013.

Afgezien van de geest van Van Egeraat waren er geen Nederlanders bij. We hadden gehoopt dat Anish Giri - volgens de laatste ratinglijst de sterkste jonge schaker van de wereld - een van de wild cards zou krijgen, maar dat gebeurde niet. Misschien omdat de Nederlandse schaakbond niet veel op heeft met FIDE-president Iljoemzjinov, maar dat weet je nooit zeker.

De sensatie van de eerste ronde was dat Peter Leko, die in 2004 bijna wereldkampioen was, werd uitgeschakeld door de Amerikaan Sam Shankland. Tussen begin oktober 2010 en juli 2011 had Leko negen maanden lang geen serieuze partij gespeeld en in een interview vertelde hij hoe heerlijk dat was geweest: iedere dag schaak studeren, niet om er op korte termijn iets aan te hebben, maar in volle vrijheid. Hij ondervond dat de schaakgodin Caissa een veeleisende courtisane is die zo'n platonische verhouding tot het spel streng afstraft. Vroeger zou Leko met zijn pink de jonge Shankland in bedwang houden, maar na negen maanden onthouding speelde hij uiterst onwennig.

Afgelopen woensdag stapten op het vliegveld van Chanty-Mansiysk ongeveer zestig bedroefde schakers in het vliegtuig naar Moskou. Uitgeschakeld in de eerste ronde, met een troostprijs van 5000 dollar op zak. De 32 schakers die vandaag de stad verlaten omdat ze in de tweede ronde zijn uitgeschakeld, zullen al wat minder beteuterd kijken, want zij krijgen in in ieder geval 8000 dollar mee. Alexander Morozevitsj, de dit jaar stralend herboren lieveling der heterodoxen, mag in ieder geval nog een tijdje meedoen.

Aleksandr Fier - Alexander Morozevitsj, World Cup Chanty Mansiysk

1. e4 e6 2. d4 d5 3. Pc3 Pf6 4. e5 Pfd7 5. f4 c5 6. Pf3 Pc6 7. Le3 cxd4 8. Pxd4 Lc5 9. Dd2 a6 10. 0-0-0 0-0 11. Pb3 Van de vele zetten die hier mogelijk zijn is dit niet een van de gebruikelijkste, en dat valt te begrijpen, want als zwart zijn normale plan uitvoert met de opmars van de damevleugelpionnen, moet wits paard straks weer weg. 11...Lxe3 12. Dxe3 b5 13. Ld3 b4 14. Pe4 Een aardige zet die weinig oplevert. 14...a5 Niet 14...dxe4 wegens 15. Dxe4 met aanval op h7 en c6. 15. Pbc5 Pxc5 16. Dxc5 Wit kon remise maken met 16. Pf6+ gxf6 17. Lxh7+, maar hij wil niet. 16...Pe7 17. Pg5 h6 18. Pf3 La6 19. Kb1 Dd7 Zwarts aanval is al goed op gang gekomen. Het is al duidelijk dat wit op de zestiende zet de remise had moeten pakken. 20. g4 Een aanvallende beweging, maar tot echte aanval komt wit niet. 20...a4 21. Lxa6 Txa6 22. Dxb4 Pc6 23. Db5 Da7 24. Dd3 Tb8 25. Pd4 De Russische commentator Sergei Zagrebelny gaf hier een aardige variant die ik overneem vanwege het mooie plaatje aan het eind: 25. Ka1 Tab6 26. Tb1 Tb3 27. cxb3 Pb4 28. Dd1 axb3 29. Dxb3 Dxa2+ 30. Dxa2 Pc2 mat.

Terug naar de partij. 25...Pa5 26. Ka1 Pc4 27. Tb1 Tab6 Wits huis stort in. 28. Dc3 Na 28. b3 axb3 zou het meteen uit zijn, want na 29. cxb3 of 29. Pxb3 beslist het dameoffer 29...Dxa2+ en na 29. Txb3 komt 29...Ta8. 28...Txb2 29. Txb2 Txb2 30. f5 a3 31. h4 Het maakt niet meer uit wat wit doet. Na 31. fxe6 fxe6 32. Pxe6 wint zwart met 32...Db8 (bedoeling 33...Pd2) 33. Pd4 Pd2 34. Pb3 Txc2. 31...Db8 32. Te1 Pd2 33. Pb3 Pe4 34. Dd3 Dxe5 35. Pd4 Txc2 Wit gaf op.