Connexxion, Arriva en ... Qbuzz

Qbuzz is een succesvolle nieuwkomer op de markt voor busvervoer.

Die markt werd tot voor kort beheerst door grote buitenlandse spelers.

Rob van Holten heeft een busrijbewijs. Dus toen Qbuzz in december 2009 het busvervoer in Groningen en Drenthe in de wacht had gesleept, zat de directeur zelf achter het stuur op de eerste rit van lijn 4 naar de Korrewegwijk, de Groningse buurt waar hij in de jaren zestig opgroeide. „Dat was gaaf.”

De concessie in het noorden was een doorbraak voor het busbedrijf dat Van Holten in 2007 oprichtte met zakenpartner Leon Struijk. Qbuzz reed in Zuid-West Friesland, en op een paar lijnen rond Rotterdam. Met de concessie voor Groningen en Drenthe legde het bedrijf beslag op een van de grootste en lucratiefste concessies – omzet: 100 miljoen per jaar – van Nederland.

Nog geen twee jaar later breidt Qbuzz uit naar de Randstad. Deze week werd bekend dat het busbedrijf tot 2020 het busvervoer in de regio Utrecht mag verzorgen. Bij de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMA) ligt de aanvraag voor een samenwerkingsverband met het Rotterdamse vervoersbedrijf RET. Qbuzz-RET lijkt daarmee in een goede positie te zitten voor de aanbesteding van het stadsvervoer in Rotterdam en Den Haag, volgend jaar.

Qbuzz is een succesvolle nieuwkomer in het Nederlandse busvervoer, dat tot voor kort werd beheerst door grote buitenlandse spelers.

Tot 2007 werkten Rob van Holten en Leon Struijk bij Connexxion, de vervoersmaatschappij die ontstond uit het Verenigd Streekvervoer Nederland.

In 2007 verkocht de staat Connexxion aan de Franse vervoerder Transdev. Bestuurder Van Holten stapte op, naar eigen zeggen omdat hij geen zin had om een ‘filiaal’ te worden van een hoofdkantoor in Parijs. In zijn achterzak zat een vertrekpremie van ruim 8 ton. Bovendien vertrok ook commercieel directeur Leon Struijk bij Connexxion. De twee richtten een nieuw busbedrijf op, in samenwerking met NS. De spoorwegen hebben 49 procent van de aandelen in handen.

Aanvankelijk hadden Van Holten en Struijk de werktitel ‘Antilope’ bedacht voor hun nieuwe bedrijf. „Maar om het woordje ‘anti’ in je bedrijfsnaam te hebben leek commercieel niet zo handig”, zegt Van Holten lachend. Qbuzz klinkt modern en moet jonge reizigers aanspreken. Oudere klanten mogen ‘kubus’ zeggen. Daarmee zijn de belangrijkste doelgroepen afgedekt, zegt Van Holten.

Het bedrijf afficheert zich als het klantvriendelijk alternatief van grote vervoerders als Arriva en Connexxion. Op zijn website doet het bedrijf zeven ‘beloften’ aan de reiziger. Een Qbuzz-bus vertrekt nooit te vroeg, en sluit altijd aan op de trein. De bus is schoon en veilig, de bestuurder attent. Als er vertraging is, wordt de reiziger geïnformeerd en krijgt hij geld terug.

„Wij spreken niet van reizigers bij Qbuzz, maar van klanten”, zegt Van Holten. „Als die tevreden zijn, dan is onze opdrachtgever – de overheid – dat ook.” Die strategie lijkt te werken. In de ‘Openbaar Vervoer Klantenbarometer’, een jaarlijkse tevredenheidsonderzoek van de gemeenten, had Qbuzz vorig jaar de hoogste gemiddelde score – net als het jaar ervoor.

Regionaal vervoer, zo vinden Van Holten en Struijk, moet regionaal worden georganiseerd. „Wij doen zoveel mogelijk decentraal. Op ons hoofdkantoor in Amersfoort zult u niet meer dan een man of zestien aantreffen”, zegt Van Holten. „Iedere concessie heeft zijn eigen verkeerscentrale, en zijn eigen klantenafdeling. Natuurlijk is dat duurder. Maar je biedt wel veel betere service. Als een klant van ons belt dat hij zijn portemonnee in de bus heeft laten liggen, dan loopt de klantenafdeling even langs de centrale en is het binnen vijf minuten opgelost.”

De belangrijkste opdrachtgever is in elk geval te spreken over de prestaties van Qbuzz. Na een periode van aanloopproblemen heeft het bedrijf het vervoer in Groningen en Drenthe goed op de rails gekregen, zegt Gert Veringa van het regionale OV-bureau. „Ze hebben een goed concept.”

Gevestigde vervoersbedrijven in Nederland zijn minder blij met de nieuwe concurrent. In Groningen tekende Arriva beroep aan tegen de gunning aan Qbuzz. De concessie in Utrecht werd een jaar vertraagd door procedures van Connexxion, dat claimde dat het bod van de nieuwkomer niet aan de eisen voldeed.

De aanbestedingen in de Randstad zouden daarom weleens kunnen uitlopen op een juridisch loopgravengevecht. Van Holten is daar niet bang voor: „Sinds de oprichting hebben we al zo’n veertien rechtszaken gehad. Daar zullen er nog wel een paar bijkomen.”

    • Steven Derix