Wereldleiders moeten vrijhandel verdedigen

De wereldhandel is in gevaar. De afzwakkende stroom goederen en diensten in de hele wereld heeft van de financiële inzinking van 2008 een wereldwijde economische crisis gemaakt. Nu neemt de vraag in het Westen opnieuw af. Als de handelsfinanciering en de vrijhandel ook onder druk komen te staan, zou de inschatting door de Wereldhandelsorganisatie (WTO) van een handelsgroei van 6,5 procent in 2011 wel eens te optimistisch kunnen zijn.

Een daling van de vraag uit Amerika, waar de import van mei op juni met 0,8 procent is teruggelopen, en uit de eurozone, waar de import met 4 procent is afgenomen, zorgt al voor de nodige repercussies. Tussen het eerste en het tweede kwartaal van 2011 is de exportgroei in China gehalveerd.

De handelsfinanciering is net zo belangrijk. Toen de banken in 2008 met een liquiditeitscrisis werden geconfronteerd, trokken sommige crediteuren en particuliere verzekeraars de financiering in van kleine exporteurs en riskante landen. Anderen verhoogden hun prijzen. De kosten voor een aantal kleine exporteurs verdubbelden, terwijl de zeer belangrijke doorverkoop van handelskredieten vrijwel opdroogde.

Deze keer zien de zaken er beter uit. De Wereldbank, de Aziatische Ontwikkelingsbank en kredietagentschappen van overheden zijn te hulp geschoten met de verstrekking van leningen en kredietgaranties, en doen dat nog steeds. Dit betekent dat de volumes met slechts 10 procent zijn gedaald – minder dan de handel zelf.

Toch zou een aanhoudende bankencrisis in Europa voor aanzienlijke spanningen kunnen zorgen. Hoewel de handelsfinanciering een zeer laag faillissementspercentage kent – van 0,02 procent in vijf jaar tijd – kunnen de prijzen weer stijgen als de banken plotseling kapitaal gaan repatriëren. Erger nog, de banktoezichthouders in Bazel willen de banken meer kapitaal laten vasthouden ter dekking van de handelsfinanciering, waardoor het een minder aantrekkelijke markt wordt.

Ten slotte is er het protectionisme. Hoewel de frictie tussen de VS en China is afgenomen, openen zich elders wonden door toedoen van wisselkoersverschuivingen. Japan en Zwitserland hebben allebei ingegrepen om hun export te beschermen. De Braziliaanse president heeft voorgesteld dat Latijns-Amerika tarieven gaat heffen om goedkope importen te weren – terwijl de Amerikaanse vrijhandelsovereenkomsten met Korea, Panama en Colombia op de lange baan zijn geschoven. WTO waarschuwde in mei dat exportbeperkingen sneller toenemen dan in welke periode na de crisis dan ook.

Dit is het laatste dat de wereldeconomie nodig heeft. De vorige inzinking heeft krachtige verklaringen van wereldleiders opgeleverd over het belang van vrije en eerlijke handel. Nu het Westen weer een breekbare indruk maakt, moeten die beloften worden herbevestigd, en moet er gevolg aan worden gegeven.

John Foley

Vertaling Menno Grootveld

    • John Foley