'Pakistan wist meer over Bin Laden dan het toegaf'

Pakistan ontkent dat het wist van de actie tegen Bin Laden en dat de Al-Qaeda-leider in Pakistan zelf verbleef. Daar is volgens de journalist Imtiaz Gul veel op af te dingen.

De liquidatie van Osama bin Laden door Amerikaanse commando’s op Pakistaans grondgebied begin mei heeft tot een diepe crisis geleid in de betrekkingen tussen beide landen. Uit onvrede over het Pakistaanse optreden snoeit het Amerikaanse Congres nu op de hulp aan Pakistan en zijn de Pakistanen – regering, militairen en bevolking – collectief woedend op de VS.

„Noch de Pakistaanse autoriteiten, noch de Amerikaanse zijn erin geslaagd de gebeurtenissen na 2 mei onder controle te houden”, zegt de Pakistaanse journalist Imtiaz Gul, tevens voorzitter van het Center for Research and Security Studies in Islamabad, een denktank.

Eigenlijk wilde hij een boek over de liquidatie schrijven maar dat ketste af. Hij had toen al veel mensen uit het Pakistaanse militaire establishment en van de machtige militaire inlichtingendienst ISI gesproken maar ook Amerikanen.

In een gesprek in Den Haag, waar hij ook Nederlandse diplomaten bijpraatte over de ontwikkelingen in zijn land, betoogt hij dat er nog steeds veel ongerijmdheden zitten in de officiële weergave van de feiten.

De Pakistaanse autoriteiten houden vol dat ze nooit hebben geweten dat Bin Laden in Abbottabad verbleef tot vier Amerikaanse helikopters daar opdoken. Hebben ze gelijk?

„Harde bewijzen heb ik niet maar ik denk dat er een paar Pakistanen vooraf in vertrouwen zijn genomen door de Amerikanen. Die zijn doorgaans heel voorzichtig met hun buitenlandse militaire missies. Het zou verbijsterend zijn als ze zich er bij zo’n delicate missie vooraf niet van verzekerd hadden dat er niet op hen zou worden geschoten. Ze vlogen per slot van rekening het luchtruim van een vreemde mogendheid binnen.

Wisten ze dat het om Bin Laden ging?

De Amerikanen zullen niet per se hebben gezegd dat ze achter Osama bin Laden aanzaten maar wel dat het om een waardevol doelwit ging. Niet voor niets was het Pakistaanse leger meteen ter plekke om het gebied rond Bin Ladens woning af te zetten, toen de helikopters arriveerden.”

Er werd van Pakistaanse militaire zijde gezegd dat de helikopters waren uitgerust met stealth-technologie en daardoor onzichtbaar waren voor de Pakistaanse radar?

„Dat is onzin. Dat geldt misschien voor de twee Black Hawk-helikopters maar niet voor de twee Chinooks die ook deelnamen aan de missie. Die hebben dat zeker niet.”

En heeft u aanwijzingen dat Pakistan ook al eerder op de hoogte was van Bin Ladens aanwezigheid?

„Het is heel waarschijnlijk dat het veiligheidsestablishment ervan wist, al kan ik ook dat niet bewijzen.”

Zouden ze het ook hebben kunnen horen via Umar Patek, de Indonesiër die wordt verdacht van betrokkenheid bij de terroristische aanslag op Bali in 2000? Die werd in januari uitgerekend in Abbottabad gearresteerd.

„Dat zou kunnen. Het zou voor de hand hebben gelegen als hij contact zocht met radicalen om bij voorbeeld naar Waziristan te reizen maar in plaats daarvan ging hij uitgerekend naar Abbottabad in het noorden. Zelf ben ik naderhand gaan kijken bij het huis waar hij verbleef. De oude man die er woonde zei dat hij Patek en zijn vrouw koukleumend voor de deur had aangetroffen en gastvrijheid had aangeboden. Later ontdekte ik echter dat de zoon van die man waarschijnlijk contacten onderhield met Al-Qaeda. Die zoon zit nog vast. Die wist waarschijnlijk wel waar Bin Laden zat. De Pakistanen en de Amerikanen hebben allebei Patek ondervraagd, voor en na de actie tegen Bin Laden.”

Is de Bin Laden-zaak te vergelijken met de onbemande vliegtuigjes van de VS die in Pakistan mensen doden, waar de Pakistaanse militairen achter de schermen mee instemmen maar in het openbaar tegen protesteren?

„Het was inderdaad makkelijker voor de Pakistan om zich na afloop onwetend en hulpeloos voor te doen. Maar ze waren niet voorbereid op de enorme woede van het Pakistaanse publiek naderhand.”

Was de crisis onvermijdelijk?

„Het wederzijdse vertrouwen was al flink geschaad door de affaire met de Amerikaanse agent Raymond Davies, die werd aangehouden nadat hij in Lahore twee Pakistanen had gedood. Er zijn ook belangrijke verschillen van mening tussen beide landen over de aanpak in Afghanistan. De Amerikanen willen Pakistan en Iran daar buiten de deur houden. Volgens mij is dat niet realistisch."

    • Floris van Straaten