Heimwee van dertigers naar niet geleefd leven

Fijn computeren, elk op de eigen kant van de bank: dertigdippers Jason (Hamish Linklater) en Sophie (Miranda July) scene uit de film The Future (2011) FOTO: Cinemien

The Future. Regie: Miranda July. Met: Miranda July, Hamish Linklater. In: 11 bioscopen. ****

Er zit een beeld in The Future, de nieuwe film van de Amerikaanse multimediakunstenares, filmmaakster en schrijfster Miranda July, en wie dat niet herkent, die is niet van deze tijd. Dat is niet erg, want die is van het verleden, of van de toekomst, of een andere, misschien wel parallelle tijdszone. Maar dat beeld van hoofdpersonen Jason en Sophie die ieder met hun eigen MacBookje aan hun kant van de bank liggen te computeren: dat is anno nu in een notendop. Samen en alleen tegelijkertijd.

Het lijkt erop dat Miranda July, die zelf Sophie speelt, het een beetje een treurig gezicht vindt. Ze gebruikt dat beeld om aan te geven dat Jason en Sophie, twee lieve, hippe, lichtelijk indolente dertigers wat vervreemd zijn geraakt. Van zichzelf, elkaar, en het leven in het algemeen. Het is een gevoel dat is omschreven als de dertigersdip, een identiteitscrisis die zich afvraagt: „Is dit alles?” Jason en Sophie zitten daar op die bank oog in oog met hun onvervulde dromen en verlangens. En ja, natuurlijk is dit alles. Maar July laat Sophie en Jason daar op een wel heel bitterzoete en fantasievolle manier achter komen.

Net als haar veel bekroonde debuutfilm Me and You and Everyone We Know (2005) is ook The Future weer een onorthodoxe mix van dromerige alledaagsheid en een magisch realisme dat van de meest gewone momenten iets heel veelbetekenends kan maken. Zo wordt de doodzieke kat die Jason en Sophie van plan zijn te ‘adopteren’ niet alleen de alwetende verteller, maar ook het ongeboren kind dat zij niet durven krijgen. En alleen bij Miranda July werkt dat, zo’n sprekende kat. Net zoals het ook volkomen logisch is dat Jason de tijd kan stilzetten en met de maan kan praten en Sophie een lievelings-T-shirt heeft dat naar de verre buitenwijken van Los Angeles komt kruipen als ze door een buitenechtelijke relatie wel heel ver is afgedwaald.

Want behalve een film over het dertigersdilemma gaat The Future ook over iets wat nog ingewikkelder is dan niet weten wat je met je eigen leven wilt. Namelijk de vraag of je dat wel met degene wilt met wie je op dat moment bent. Jason en Sophie nemen zich voor om allebei een maand (tot die kat annex surrogaatbaby bij hen komt wonen) te gaan leven alsof het hun laatste maand is. Terwijl Jason onhandig probeert de wereld te redden, oefent Sophie alvast op het burgerlijke buitenwijkleven. Ze gaat een relatie aan met een suffe veertiger die haar weliswaar dag en nacht adoreert, maar die nog saaier is dan Jason met z’n slome slaapkamerogen. Maar het is wel Jason die haar als een moderne Orpheus uit die onderwereld van kleinburgerlijkheid redt.

Het zijn betoverende kleine episodes die soms rechtstreeks afkomstig zijn uit de performances, videoclips en internetfilmpjes van July: verkleedpartijtjes voor volwassenen die zich diepzinnig kinderlijke vragen stellen. Het is charmant en ergerlijk: er is in Amerika wel meer aan de hand dan dit geneuzel. Maar July’s engagement is dat van een te laat geboren bloemenkind. Ze is geïnteresseerd in de kleine ongemakken van het leven. Van seks. Van intimiteit. Van hoe vrouwen zich dienen te gedragen; vriendinnetjes en misschien op een dag echtgenotes van. En ze vraagt zich af waarom dat allemaal zo ingewikkeld moet zijn. Die naïveteit is oprecht en heeft daarom iets aandoenlijks.

En wat is er heerlijker om met net zo’n harig warhoofd op de bank te liggen? En verder niets? Dat is wat Jason en Sophie leren. De meeste levens zijn kopieën van andere levens, maar het gaat net om dat beetje magie waardoor jouw leven jouw eigen speciale leven is. Zoals Peggy Lee zingt in het jarenveertigliedje Where or When, dat zo belangrijk is voor de plot: „Some things that happened for the first time / Seem to be happening again / And so it seems that we have met before / And laughed before and loved before / But who knows where or when?” The Future is heimwee naar een nooit geleefd leven. Het is nog niet te laat om ermee te beginnen. Geen garantie. Alleen hoop.

    • Dana Linssen