Een grijpgrage monnik uit 1796

Le moine. Regie: Dominik Moll. Met: Vincent Cassel, Déborah François, Joséphine Japy, Sergi Lopez. In: 4 bioscopen. ***

„Satan is hier”, fluistert een doodzieke monnik in het oor van Ambrosius voordat hij zijn laatste adem uitblaast. Een kaarsvlammetje dooft, het vertrek in duisternis hullend. Ambrosius (Vincent Cassel) slaat er geen acht op, hij waant zich onaantastbaar. Iedereen aanbidt hem, zijn vlammende preken trekken volle kerken. Waarom zou hij zich zorgen maken? Hij is Gods dienaar, God is goed.

De eeuwige strijd tussen goed en kwaad vormt het hart van Le moine, de Franse verfilming van Matthew Lewis’ The Monk uit 1796 dat geldt als een van de eerste ‘gothic novels’. Lewis schreef het op 19-jarige leeftijd in 10 weken tijd. Zijn roman was meteen controversieel. De Katholieke Kerk was niet blij met het verhaal over de morele neergang van een schijnbaar godvruchtige monnik. Ongetwijfeld de reden om de film nu te maken: geestelijken die hun handjes niet thuis kunnen houden, zijn weer heel actueel.

Wat in 1796 fris was, is ruim twee eeuwen later clichématig en afgekloven. In zijn bewerking verbeeldt regisseur Dominik Moll de dichotomie tussen goed en kwaad door scènes die zich in hel daglicht afspelen af te wisselen met duistere scènes waarin gebeurt wat het daglicht niet kan verdragen. Een pure vrouw tegenover een verdorven wezen: alles verzengende lust tegenover kuise liefde. Het celibaat wordt uitgedaagd door de verleidingen van het vlees. Satan is overal. Nog steeds. Maar wie deze clichés negeert, ziet een bij vlagen sfeervolle film.

    • André Waardenburg