Bas Jacobs: Noord en Zuid moeten gelijk oversteken, de banken moeten nog steeds worden getrimd

De Rotterdamse econoom Bas Jacobs schrijft op zijn weblog snijdend duidelijk en overtuigend over de huidige Europese crisis. In zijn laatste bijdrage legt hij de twee knellende punten helder bloot.

1. Het Odysseus en de Sirenen-probleem: verantwoordelijke politici moeten het volk was in de oren smeren en vervolgens zichzelf aan de mast vastbinden na het nemen van de maatregelen die nodig zijn om de euro te redden.

Regeringen moeten vervolgens zichzelf met de ‘handen aan de mast’ vastbinden met een ECB-mandaat om ongelimiteerd als lender of last resort op te treden, invoering van Euro-obligaties om Europese budgettaire politiek buiten de ECB te houden, en een Europees Monetair Fonds dat de schuldherstructurering in Griekenland en wellicht ook Portugal en Ierland gaat begeleiden. In dat geval worden de kosten geminimaliseerd en een Eurocrash worden voorkomen.

2. Iedereen (landen, politici, banken) probeert de gevolgen van de schuldenberg af te wentelen. Het zal niet helpen. alleen gelijk oversteken biedt een kansrijke uitweg.

Het common pool probleem kan alleen maar worden opgelost als Noord- en Zuid-Europa tegelijkertijd oversteken: hulp uit Noord-Europa alleen in ruil voor structurele hervormingen in Zuid-Europa. Noord-Europese belastingbetalers gaan bloeden, Zuid-Europese ook. In beide gevallen maken politici zich mateloos impopulair. Maar, om een uitdrukking uit het roeien te gebruiken, voor politici geldt nu: ‘bloed is goed, pijn is fijn’. Hoe sneller ze de schuldenberg verdelen en wegwerken en hoe sneller ze structureel hervormen (zodat er niet direct een nieuwe schuldenberg ontstaat) hoe beter. Ingrijpende hervormingen zijn urgent en supranationaal toezicht moet sancties kunnen opleggen aan landen die zich niet aan de afspraken houden.

De huidige hernieuwde crisis zou niet zijn opgetreden, schrijft Jacobs als drie jaar geleden de banken die te groot waren om te laten omvallen, waren getrimd.

De Eurocrisis zou in veel mindere mate zijn opgetreden als we in Europa drie jaar geleden serieus waren begonnen met onze banken op orde te brengen. Cruciaal is dat banken dan niet meer too big to fail zijn, dat op grensoverschrijdend bankverkeer Europees wordt toegezien en dat we in Europees verband systeembanken redden (ook hier: burdensharing) en niet als individuele Eurolanden (zie de rampspoed in Ierland). In dat geval zouden de obligatiehouders gewoon geknipt en geschoren kunnen worden bij een schuldherstructurering van landen die failliet zijn. Maar aangezien de politiek drie jaar lang heeft zitten treuzelen en niet heeft doorgepakt, dreigt een nieuwe bankencrisis door de blootstelling aan risico’s op obligaties in GIIPS-landen.

Jacobs was kritisch over de invoering van de euro omdat er geen minimale fiscale/budgetaire solidariteit bestond. En bestaat. Hij hekelt het politiek vermijdingsgedrag van de regerende middenpartijen.

Meeheulen met de populisten en de Duitsers leidt tot het einde van de euro. Dan gaan Wilders, de ware Finnen en andere populisten de verkiezingen zeker winnen. Als de euro in ons gezicht ontploft, is het hoe dan ook gebeurd met de fragiele geloofwaardigheid van de huidige politieke elites. (Die gebrekkige politieke geloofwaardigheid is precies de reden waarom we nu in een crisis zitten.) Als dat gebeurt, dan moeten we niet raar opkijken dat ook dat andere jaren-30 verhaal, de opkomst van het nationalisme/fascisme, een opleving in nieuwe vorm kan krijgen in Europa. Een angstaanjagende gedachte.

    • Marc Chavannes