Actie van Amnesty irriteert schrijvers

Bezoekers op de gisteren geopende boekenbeurs in Peking, waar Nederlandse literatuur en non-fictie centraal staan. Foto Ruben Lundgren

Nederlandse schrijvers, uitgevers en wetenschappers hebben in Peking de oproep van Amnesty International genegeerd om vandaag bij de opening van de Boekenbeurs van Peking te demonstreren tegen de gevangenhouding van Nobelprijswinnaar Liu Xiaobo. Op de boekenbeurs staan de Nederlandse literatuur en non-fictie centraal.

Schrijver Bernlef vindt het verzoek van Amnesty om een protestspeld te dragen „een domme actie”. Andere auteurs, onder wie Adriaan van Dis, onderschrijven zijn mening en tonen zich geïrriteerd door Amnesty’s acties.

Amnesty International zegt in een reactie op de kritiek dat het iedereen vrij staat om de speld te dragen, en dat er meer manieren zijn om te protesteren tegen het gebrek aan vrijheid van meningsuiting. Amnesty vindt dat schrijvers juist wel naar de beurs moeten gaan, maar vindt het jammer als zij die gelegenheid niet aangrijpen om „de onderdrukking van Chinese collega’s aan de kaak te stellen.”

De boekenbeurs werd geopend door de hoogste Chinese autoriteiten op het gebied van cultuur, uitgeverijen en propaganda. Die stonden zij aan zij met staatssecretaris Zijlstra (cultuur, onderwijs, wetenschappen) en de directie van het Nederlandse Letterenfonds. Later op de middag bezocht Li Changchun, de nummer vijf in het Politbureau, de beurs. Li is verantwoordelijk voor propaganda en censuur en is een hardliner in de top van de Communistische Partij. In kringen van dissidenten in China wordt hij verantwoordelijk gehouden voor de aanhouding van de onlangs weer vrijgelaten kunstenaar Ai Weiwei. Ai Weiwei deed deze week weer een scherpe aanval op de Chinese autoriteiten die „het leven tot een nachtmerrie maken”.

Zijlstra noemde Nederland gisteravond tijdens een Nederlands-Chinese gala-avond „een open land, waar tolerantie, transparantie, vooral vrijheid van meningsuiting en pers kenmerkend zijn”. Bij de openingsceremonie vanochtend in het bijzijn van de autoriteiten liet hij de laatste twee kwalificaties achterwege.

Naar eigen zeggen heeft Zijlstra in aparte gesprekken met de ministers van Onderwijs en Cultuur in algemene zin de Nederlandse zorgen over gebracht over de aanhouding van schrijvers en andere critici van het regime. „Maar het is standaard dat we daarbij geen namen en zaken noemen, want dat verslechtert de situatie voor hen alleen maar, is onze ervaring”, aldus Zijlstra, die apart de kritische Chinese schrijfster, milieuactivist en PEN-lid Dai Qing ontmoette. Zij is voorstander van de komst van Nederlandse schrijvers, zegt zij.

In de Chinese media gaat de meeste belangstelling uit naar kinderboekenschrijfster prinses Laurentien in de Nederlandse delegatie. Dit jaar 100 jaar geleden werd de laatste keizer uit Peking verjaagd, maar een prinses die ook nog schrijft wordt bijzonder gevonden.

Commentaar: pagina 2

Protesteren is dom en kortzichtig: pagina 22-23

    • Oscar Garschagen