Terug naar alfa en bèta heeft geen zin

De Onderwijsraad heeft geen goed woord over voor het plan van minister Van Bijsterveldt om het aantal profielen op vwo en havo te beperken tot twee.

Terug naar twee eindexamenprofielen: alfa en bèta. Dat was het plan voor havo en vwo dat minister Van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA) vorig jaar december presenteerde. Haar doel: minder vakken, en meer nadruk op de belangrijkste vakken, zoals Engels, Nederlands en wiskunde.

De examenresultaten van die vakken – en dan vooral wiskunde – lopen al jarenlang gestaag terug. Daaraan wil Van Bijsterveldt een eind maken. „Scholen zijn nu overbelast”, zei ze vorig jaar. „Is het nodig dat ze ook aandacht besteden aan zaken als obesitas en omgaan met geld? Er moet meer focus komen.”

De Onderwijsraad, het belangrijkste adviesorgaan van regering en parlement op het gebied van onderwijs, is in een gisteren verschenen rapport uiterst kritisch over het plan van de minister.

De raad concludeert dat er inhoudelijk niets verbetert wanneer de huidige vier profielen worden teruggebracht tot twee. En een reductie van het aantal profielen leidt ook niet tot een efficiëntere organisatie.

De raad schrijft dat het plan van Van Bijsterveldt zelfs negatieve gevolgen kan hebben voor de aansluiting tussen voortgezet en hoger onderwijs. Een andere profielstructuur in de bovenbouw op termijn sluit de raad niet uit, maar dat kan niet gebeuren zonder „een grondige analyse van de programma’s van havo en vwo”. Een snelle hervorming, in 2012 of 2013, zoals de minister van plan is, wijst de raad van de hand.

Het advies biedt Van Bijsterveldt weinig lichtpuntjes, maar in een reactie zegt ze er toch „waardevolle aanknopingspunten” in te zien. Van Bijsterveldt zegt de komende maanden nauw overleg te voeren met het onderwijs en andere deskundigen om te bepalen wat nodig is om leerlingen beter te laten presteren. „Want daar is alle inzet op gericht.”

Ze komt uiterlijk in maart 2012 met haar definitieve plan voor havo en vwo.

VVD-Tweede Kamerlid Ton Elias liet vanochtend weten dat de onderwijspolitieke discussie zich nu allereerst moet concentreren op het „geven van meer aandacht aan de belangrijkste vakken”. Vooral de achteruitgang van de eindexamenresultaten van het vak wiskunde moet worden gestuit, vindt Elias.

Nu de Onderwijsraad heeft geconstateerd dat het beperken van het aantal profielen daaraan geen bijdrage levert, lijkt de grootste regeringspartij op korte termijn niet te porren voor het plan van Van Bijsterveldt. De PvdA had al eerder gezegd er niets in te zien. Er lijkt daarmee geen parlementaire meerderheid te zijn voor de beperking van het aantal profielen.

Mocht ze haar plan laten varen, dan zit Van Bijsterveldt met een financieel probleem. Door het aantal profielen terug te brengen naar twee, zouden scholen doelmatiger gaan werken en kan er jaarlijks 50 miljoen euro worden bezuinigd, stond in het regeerakkoord. Als die bezuiniging niet wordt gehaald, zal dat geld ergens anders vandaan moeten komen.

Dat geld vinden zal met de miljardenbegroting van het ministerie van Onderwijs wel lukken. Deze terugtocht voltooien zonder al te veel politiek gezichtsverlies is een grotere uitdaging.

    • Bart Funnekotter