Meer dan ruzie tussen computernerds

Klokkenluidersite OpenLeaks is nog niet van start gegaan en zit al diep in problemen, ook door ruzie met WikiLeaks. De betrouwbaarheid van de twee leksites staat op het spel.

Eindelijk leek er schot in de zaak te komen. Na maandenlange radiostilte kondigde de nieuwe leksite OpenLeaks twee weken geleden aan hun software te gaan testen. Het was volgens oprichter Daniel Domscheit-Berg „een belangrijke stap voorwaarts” in de ontwikkeling van zijn site, die beter en veiliger moet worden dan klokkenluidersite WikiLeaks (zie kader).

Ook de mediapartners van OpenLeaks werden bekend gemaakt: het Duitse dagblad taz en weekblad Freitag, de Duits-Nederlandse consumentenorganisatie FoodWatch, het Portugese blad Expresso en de Deense krant Dagbladet Information. Michael Konken, voorzitter van de Duitse journalistenbond DVJ, prees OpenLeaks als een „verrijking van de journalistiek”.

Maar in de testfase gaat het mis. Bij een bijeenkomst van de hackersvereniging Creative Chaos Club (CCC), midden augustus in het Duitse Finowfurt, presenteert Domscheit-Berg voor het eerst de technische infrastructuur van OpenLeaks. Hij roept de deelnemers op om gedurende de conferentie zijn site aan te vallen om te zien of zijn software die kan doorstaan. CCC-voorzitter Andy Müller-Maguhn is het hier niet mee eens. Zijn club speelde een belangrijke rol bij de oprichting van WikiLeaks en wil zich niet voor het karretje van Domscheit-Berg laten spannen. „CCC is geen TÜV” (technischer Überwachungsverein, red.), zegt Müller-Maguhn tegen Der Spiegel: de hackerclub is geen certificeringinstantie. Het bestuur van CCC besluit unaniem om Domscheit-Berg uit de club te zetten. Een schandaal in de hackerscene: dit is pas een keer eerder gebeurd.

Achter de bonje in Finowfurt schuilt een langlopend conflict tussen Domscheit-Berg en WikiLeaksoprichter Julian Assange. Domscheit-Berg werkte eerder bij WikiLeaks, maar vertrok in de herfst van 2010 na onenigheid met Assange. Bij zijn vertrek nam hij zo’n 3.500 bestanden mee met nog ongepubliceerd materiaal. Assange eiste de bestanden terug, Domscheit-Berg weigerde. Volgens Domscheit-Berg is het materiaal bij Assange niet in goede handen en zouden de klokkenluiders gevaar lopen. Müller-Maguhn probeerde te bemiddelen tussen de twee kemphanen. Tevergeefs.

Het lijkt onbenullig gekonkel tussen twee computernerds, maar ondertussen gaat het om iets wezenlijks: de mogelijkheid van klokkenluiders om anoniem gevoelige data te publiceren. De discussie tussen Assange en Domscheit-Berg over hoe een klokkenluidersplatform het beste kan worden ingericht om de veiligheid van de betrokkenen te waarborgen is dan ook zeker relevant. Bovendien is het voor klokkenluiders al maanden onmogelijk om nieuwe lekken door te geven. OpenLeaks functioneert nog niet; WikiLeaks is al maanden gesloten ‘wegens onderhoudswerkzaamheden’. Op een aantal lokale klokkenluidersites na is er op dit moment geen site waar anoniem kan worden gelekt.

Kort na het debacle op het CCC-congres zegt Domscheit-Berg in een telefoongesprek met een journalist van Der Spiegel dat hij de bestanden die hij had meegenomen van WikiLeaks heeft vernietigd. Assange reageert woedend. In een hysterische verklaring suggereert Assange dat Domscheit-Bergs vrouw Anke voor de CIA werkt. De organisatie WikiLeaks Central, die het verspreiden van WikiLeaks-lekken coördineert, twittert om de haverklap dat Domscheit-Berg onbetrouwbaar is en niet serieus genomen moet worden.

Afgelopen week onthulde Freitag ‘een lek bij WikiLeaks’: alle 250.000 diplomatieke ambtsberichten zouden in ongeredigeerde vorm te vinden zijn op internet. Het zou gaan om een vergrendeld bestand van 1,73 gigabyte met de naam ‘cables.csv’. Ook de sleutel zou op internet te vinden zijn. Assange zou de uitgever van Freitag voor publicatie hebben gebeld met het verzoek het artikel niet te publiceren. „Het Freitagverhaal is grotendeels foutief. Hun bron is hun zakenpartner, DDB, die zich al maandenlang roekeloos gedraagt”, was de reactie van WikiLeaks op Twitter. Der Spiegel en Wired hebben het verhaal van Freitag gisteren echter bevestigd.

Intussen publiceerde WikiLeaks de afgelopen week onaangekondigd ruim 134.000 ambtsberichten. Ongeredigeerd, welteverstaan. De namen van activisten, journalisten en wetenschappers uit landen met een repressief regime liggen nu dus op straat. De berichten zijn niet geanonimiseerd, stelt men in een verklaring, omdat WikiLeaks uit is op ‘maximale impact’ en informatie beschikbaar wil stellen ‘aan iedereen’.

Het roept vragen op over de betrouwbaarheid van WikiLeaks, maar ook over die van OpenLeaks. Het document met ambtsberichten zou al maanden online zijn, maar kwam naar verluidt pas naar buiten nadat iemand uit de kringen van OpenLeaks had geklikt. Dat Domscheit-Berg ongepubliceerde bestanden van WikiLeaks heeft vernietigd, bevordert zijn betrouwbaarheid evenmin.

Moeten we leksites nog wel serieus nemen? Hebben de mediapartners taz en Freitag door een alliantie aan te gaan met OpenLeaks „een greep in het riool gedaan”, zoals op Twitter wordt beweerd? „Leksites kunnen zeker een journalistieke functie vervullen, maar door het gekonkel hebben ze zonder meer zware reputatieschade geleden”, licht Spiegeljournalist Holger Stark telefonisch toe.

Reiner Metzger, plaatsvervangend chef van de taz, benadrukt dat hij geen partij wil kiezen in het conflict tussen Assange en Domscheit-Berg. „We willen simpelweg een nieuwe techniek uitproberen die tot nieuwe relevante informatie voor journalisten kan leiden”, zegt hij.

Metzger benadrukt dat hij niets tegen WikiLeaks heeft. „Wij zijn in december 2010 een petitie gestart tegen de criminalisering van WikiLeaks. Veel Duitse media hebben het initiatief gesteund.” Hij wil verder geen commentaar geven. Dan blijft het even stil aan de telefoon. „Het is zonde dat uitgerekend de twee oprichters van de bekendste leksites elkaar het licht niet in de ogen gunnen. Het beschadigt het imago van het hele proces en alle mensen die daarbij betrokken zijn. Ik hoop dat het snel weer over de inhoud gaat.”

    • Eva de Valk