Kijk eens hoe sierlijk The King was

De Biënnale voor Bewegend Beeld in Mechelen combineert rockmuziek met beeldende kunst. De handen van Elvis maken een abstracte tekening.

Met gemak waren er bij de vorige editie van de Biënnale voor Bewegend Beeld in het Belgische Mechelen een heleboel uitroeptekens te plaatsen: wat een prachtig parcours had de Griekse gastcurator Katerina Gregos uitgestippeld, met hoeveel precisie had ze bestaande en nieuwe videowerken bij elkaar gezocht die het door je vingers glippen van tijd tot onderwerp hadden. Gregos slaagde waar haar opvolger, de Canadese curator Anthony Kiendl, bij de editie van nu jammerlijk faalt.

En toch klinkt Kiendls opzet als garantie voor succes. Hij wil, zo zei hij tijdens de opening afgelopen weekeinde, de verbanden onderzoeken tussen geluid, bewegend beeld en sociale veranderingen. Kiendl wil op zoek gaan naar raakvlakken tussen rockmuziek en hedendaagse kunst en vraagt zich af of beeldende kunst, samen met muziek, een boodschap kan overbrengen voorbij de rede. Ja, dat kan ze. Denk aan het werk van hedendaagse kunstenaars als Pipilotti Rist, Nathalie Djurberg of Guido van der Werve, maar ook aan de oudere kunstenaars Dan Graham of – nog verder terug – de dadaïsten.

Maar in Mechelen is curieus genoeg weinig muziek die de trom roert. Dat blijkt op de schilderachtige rondtocht die langs een oude stadsfeestzaal voert, een onttakeld zeventiende-eeuws herenhuis, een licht vervallen barokkerk en nog zeven andere plaatsen.

Muziek blijkt voor Kiendl vooral een theoretisch begrip te zijn dat je postmodernistisch kunt deconstrueren, ontzielen en vooral: naast je neer leggen.

Natuurlijk, er zijn herrieschoppers, zoals het internationale collectief Chicks on Speed, dat de glazen pui van een voormalige galerieruimte tart met laptops, versterkers en boxen. Anne-Mie Van Kerckhoven projecteert in een vochtige kelderruimte onder het station Nekkerspoel een optreden van haar noiseband Club Moral. Maar visueel hebben deze werken weinig om het lijf.

Het omgekeerde geldt voor de bijdragen van Dan Graham en van het oude tweetal Brion Gysin en Ian Sommerville. Van Graham is een nieuw, esthetisch spiegelpaviljoen opgetrokken van hout. Wat het op deze Biënnale doet, behalve dat het door de stad is aangekocht? Gysins en Sommervilles lichtinstallatie Dreammachine uit 1960 is even opmerkelijk in deze context. Bij dit eerste kunstwerk dat je met je ogen dicht moet bekijken, gaat het om het effect van flikkerend licht op je hersenen. Zak neer op een van de kussens in een van de afgeschutte ruimtes in de barokke Sint Pieter- en Paulkerk, houd je gezicht vlak bij een ronddraaiende, flikkerende cilinder en er verschijnt kleur in je hoofd, er slingeren draden rond, een geometrisch patroon, en weer een andere kleur.

De twee bijdragen die het meest zijn geslaagd, komen van de Franse kunstenaar Pierre Bismuth en het Canadese duo Luis Jacob & Noam Gonick. Bismuth projecteert in het 19de-eeuwse Romboutscollege een nieuwe episode uit zijn serie Following the… hand. In Mechelen schalt Elvis Presley’s Jailhouse Rock uit de luidsprekers. Op een grote witte wand van plexiglas verschijnt een punt, een lijn, nog meer lijnen. Wilde arabesken kronkelen op het scherm, het gaat van heel laag naar heel hoog. De lijn volgt de handen van Elvis Presley tijdens de uitvoering van Jailhouse Rock.

Dit eenvoudige gegeven resulteert na dik drie minuten tijd – de lengte van het liedje – in een abstracte tekening die imponeert én ontroert.

Want zie hoe lenig Elvis nog was, hoe onwaarschijnlijk zijn bewegingen op het podium. Kijk hoe sierlijk en razendsnel zijn handen bewogen. Als je Elvis live had gezien, had je die handen niet opgemerkt omdat je was afgeleid door de muziek, door de verschijning van ‘the King himself’.

Pierre Bismuth concentreert zich op het één, zowel als op het ander, en maakte er opnieuw grote kunst van.

Contour 2011 – 5de Biënnale voor Bewegend Beeld. T/m 30 okt. Op verschillende plekken in het centrum van Mechelen. Beginpunt Station Mechelen-Nekkerspoel. Do, vr, zo 10-18u, za 10-22u. Inl: +32 70 222800 en contourmechelen.be

    • Lucette ter Borg