Einde van de ouderwetse platenzaak

Free Record Shop sluit zijn vlaggenschip Fame, de grootste muziekwinkel van Nederland. Het bedrijf van Hans Breukhoven schuift op richting ‘giftshop’. Maar cd's zal hij altijd blijven verkopen.

Slecht nieuws voor muziekfreaks: Fame, de grootste platenzaak van Nederland gaat dicht.

Eigenaar Free Record Shop van ondernemer Hans Breukhoven besloot gisteren om de music megastore aan de Amsterdamse Kalverstraat begin volgend jaar te sluiten. „Met pijn in het hart”, zegt Breukhoven in een toelichting, „maar het is niet anders.” Fame, dat volgens het moederconcern jaarlijks 800.000 bezoekers trekt die samen 12 miljoen euro uitgeven, is niet langer in staat om nog een rendabele bijdrage te kunnen leveren. Bij teruglopende verkoopcijfers stijgen juist de kosten voor huur, voorraden en personeel. Breukhoven: „Dit jaar loopt er 3,5 ton uit. Als we niks doen, zal dat in de komende jaren vele malen hoger worden.”

Op het totaal is Fame niet het belangrijkste onderdeel van Free Record Shop Holding. Het is slechts één winkel die nog geen 3,5 procent van de concernomzet binnenhaalt. Maar het is in ruim twintig jaar wel uitgegroeid tot een begrip voor de internationale muziekwereld: zowel voor de industrie en artiesten als voor de consument. Menig artiest presenteerde zijn nieuwe album als eerste in de Kalverstraat, of gaf er kort na verschijning druk bezochte signeersessies. Fame claimde alle muziek ter wereld in huis te hebben, en zo niet, die dan op bestelling in huis te kunnen halen.

De opening van de ‘mega-winkel’ (1.250 vierkante meter vloeroppervlak) eind 1990 werd gefinancierd met de uitgifte van ruim 50.000 aandelen, waarmee omgerekend bijna 850.000 euro werd opgehaald. In december 1989 had Free Record Shop een beursnotering gekregen, voor zo’n 14 euro per aandeel. Op het hoogtepunt, in maart 2000, was het aandeel 60 euro waard. Nadat de klad er was ingekomen – ook Free Record Shop deinde mee op de internethype – besloot Breukhoven eind 2001 het bedrijf weer van de beurs te halen, met een openbaar bod van ruim 15 euro op de 49 procent van de aandelen die hij sinds 1989 juist had afgestoten. Daarvoor betaalde hij ruim 27 miljoen euro.

Dat het vlaggeschip van Free Record Shop zijn deuren gaat sluiten is goed verklaarbaar door de trends op en de gevaren voor de muziekmarkt. „Illegale downloads maken ons kapot”, vat Breukhoven dat fulminerend samen. De opkomst van internet, mp3-spelers en smartphones hebben de compact disc ouderwets en achterhaald gemaakt. Voor de handel betekende dat teruglopende omzet en lagere marges. Free Record Shop, door Breukhoven in 1979 gestart met een eerste winkeltje in elpees en posters te Schiedam, zag de herkomst van zijn inkomsten in de afgelopen jaren danig verschuiven. Het aandeel van de activiteit ‘muziek’ op de totale omzet is volgens de directeur teruggelopen van 60 tot 30 procent, sinds het fenomeen downloaden bestaat.

Hoewel Breukhoven vindt dat de Europese Commissie met maatregelen moet komen – „Ik heb eindeloos veel lobbyisten ingezet, maar er is nog altijd geen verbod op illegaal downloaden.” – heeft hij zijn winkelformules aangepast. „Ik ga niet op Brussel zitten wachten.” De oorspronkelijke Free Record Shops, waarvan er in de Benelux 269 bestaan, heeft het assortiment uitgebreid met dvd’s, computerspellen en consumentenelektronica. Dat geldt ook voor de kleinere dochter Van Leest (23 winkels). Daarnaast heeft het concern nog ruim tachtig speciaalzaken voor computerspelletjes, Game Mania. De inkomsten uit ‘film’ en ‘games’ zijn volgens Breukhoven elk goed voor 35 procent van de omzet – die vorig jaar een kleine 300 miljoen euro bedroeg.

Drie jaar geleden riep Breukhoven dat zijn winkels zich zouden gaan toeleggen op games. Inmiddels gelooft hij dat zijn ketens zich zullen ontwikkelen tot algemene gift shops. Eind 2009 nam Free Record Shop een belang van 50 procent Expo, een bedrijf dat 75 winkels exploiteert waar wenskaarten, wanddecoratie en ‘verwenartikelen’ te koop zijn. „Ons assortiment aangevuld met soortgelijke producten biedt een bijzonder uitgebreid aanbod”, zei Breukhoven destijds. „Ik heb er hoge verwachtingen van.”

Muziek, bezweert hij ook nu, zal hoe dan ook altijd in de schappen van zijn winkel te vinden zijn. In weerwil van de mp3-trend blijven cd’s een populair verjaarscadeau. „Een downloadje kun je niet inpakken.” Uit de eigen cijfers blijkt dat het aantal winkelbezoeken vorig jaar met 55 miljoen het aantal bezoekers aan de eigen webshop (15 miljoen) in elk geval nog flink oversteeg. Dat Breukhoven de ware muziekliefhebbers wil blijven behagen, bleek eind juni. Toen kondigde zijn bedrijf de terugkeer aan van de ouderwetse langspeelplaat. Via de eigen webshop, dat wel, zijn ruim 14.000 lp’s te koop, op ouderwets vinyl.

    • Philip de Witt Wijnen