‘Conflict tussen oprichters verlamt klokkenluidersites’

Assange en Domscheit-Berg toen ze nog samen bij WikiLeaks zaten. Foto Creative Commons / Jacob Appelbaum

WikiLeaks is ‘wegens onderhoudswerkzaamheden’ al maanden gesloten voor nieuwe informatie en alternatief OpenLeaks functioneert nog niet en verschoof al meerdere keren de aanvangsdatum. Het lijkt erop dat een ruzie tussen de twee oprichters de sites verlamt.

OpenLeaks is een initiatief van de Duitser Daniel Domscheit-Berg, die eerder woordvoerder van WikiLeaks was, maar het klokkenluiderplatform in oktober 2010 verliet na onenigheid met oprichter Julian Assange. Assange zou volgens hem te veel macht naar zich toetrekken en onverantwoordelijk met de gelekte documenten omgaan. Hij startte OpenLeaks, dat niet zelf publiceert maar als doorgeefluik functioneert: de klokkenluider kan zelf bepalen bij welke van de aangesloten mediapartners de gelekte documenten terecht komen, op welk moment.

Domscheit-Berg vertrok bij WikiLeaks en bekritiseert nu Assange

Maar het werkt nog altijd niet, terwijl Domscheit-Berg en Assange vooral met elkaar bezig zijn, schrijft Eva de Valk vandaag in NRC Handelsblad.

“Bij zijn vertrek nam [Domscheit-Berg] zo’n 3.500 bestanden mee met nog ongepubliceerd materiaal. Assange eiste de bestanden terug, Domscheit-Berg weigerde. Volgens Domscheit-Berg is het materiaal bij Assange niet in goede handen en zouden de klokkenluiders gevaar lopen. Müller-Maguhn probeerde te bemiddelen tussen de twee kemphanen. Tevergeefs.”

Bij een bijeenkomst van de hackersvereniging Creative Chaos Club (CCC), midden augustus in het Duitse Finowfurt, presenteerde Domscheit-Berg voor het eerst de technische infrastructuur van OpenLeaks. Hij riep daar de deelnemers op om gedurende de conferentie zijn site aan te vallen om te zien of zijn software die kan doorstaan. Het bestuur van CCC wenste echter niet voor het karretje van OpenLeaks te worden gespannen en besloot unaniem om Domscheit-Berg uit de club te zetten.

“Kort na het debacle op het CCC-congres zegt Domscheit-Berg in een telefoongesprek met een journalist van Der Spiegel dat hij de bestanden die hij had meegenomen van WikiLeaks heeft vernietigd. Assange reageert woedend. In een hysterische verklaring suggereert Assange dat Domscheit-Bergs vrouw Anke voor de CIA werkt. De organisatie WikiLeaks Central, die het verspreiden van WikiLeaks-lekken coördineert, twittert om de haverklap dat Domscheit-Berg onbetrouwbaar is en niet serieus genomen moet worden.”

Klokkenluiden kan nu niet

Het lijkt gesteggel tussen twee computernerds, maar ondertussen gaat het om iets wezenlijks: de mogelijkheid van klokkenluiders om anoniem gevoelige data te publiceren. Op een aantal lokale klokkenluidersites na is er op dit moment geen site waar anoniem kan worden gelekt.

Daar komt bij dat WikiLeaks in de afgelopen dagen wel 134.000 diplomatieve cables vrijgaf, ruim zes keer zoveel als in totaal sinds november 2010. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken en mensenrechtenactivisten maken zich zorgen omdat namen van vertrouwelijke personen niet gecensureerd zijn, iets wat daarvoor altijd wel gebeurde. De berichten zijn niet geanonimiseerd, stelt men in een verklaring, omdat WikiLeaks uit is op ‘maximale impact’ en informatie beschikbaar wil stellen ‘aan iedereen’.

Mogelijk lek bij WikiLeaks

Afgelopen week onthulde het Duitse weekblad Freitag, mediapartner van OpenLeaks, ‘een lek bij WikiLeaks’: alle 250.000 diplomatieke ambtsberichten zouden in ongeredigeerde vorm te vinden zijn op internet. Het zou gaan om een vergrendeld bestand van 1,73 gigabyte met de naam ‘cables.csv’. Ook de sleutel zou op internet te vinden zijn. Assange ontkende, maar Der Spiegel en Wired bevestigen het verhaal van Freitag.

Moeten we leksites nog wel serieus nemen? De Valk vroeg het aan Spiegeljournalist Holger Stark. Hij licht toe: “Leksites kunnen zeker een journalistieke functie vervullen, maar door het gekonkel hebben ze zonder meer zware reputatieschade geleden.”

    • Peter Zantingh