Bankiers zijn verbaasd over eis Lagarde

IMF-baas Christine Lagarde heeft dit weekend voor onrust gezorgd door over verplichte kapitaalinjecties te spreken.

Terwijl Trichet en Bernanke zich juist op de vlakte hielden.

Toch nog reuring uit Jackson Hole. Zaterdag hield Christine Lagarde, de nieuwe baas van het Internationaal Monetair Fonds daar een toespraak. Zij zette de Europese schuldencrisis op scherp door, onder meer, te stellen dat Europese banken „dringend geherkapitaliseerd moeten worden” om „de keten van besmetting” te doorbreken.

Lagarde stelde voor om, zolang private financiering niet lukt, verplicht geld uit het Europese noodfonds EFSF aan de banken te verstrekken ter versterking van hun kapitaalpositie. Meer kapitaal betekent sterkere buffers. Zo zijn banken beter bestand tegen de risico’s van een mogelijk faillissement van probleemlanden als Griekenland, Portugal, Italië en Spanje. Daarnaast moeten de schuldenlanden hun problemen oplossen en heeft Europa een gemeenschappelijke toekomstvisie nodig, aldus Lagarde.

Zo kreeg de jaarlijkse bijeenkomst van centralebankiers, ministers en economen in het Amerikaanse bergdorp alsnog urgentie. Vrijdag had Ben Bernanke, baas van de Amerikaanse centrale bank, financiële markten teleurgesteld door geen nieuwe ronde van stimulering aan te kondigen. En ook Jean-Claude Trichet, baas van de Europese Centrale Bank, had zich opvallend op de vlakte gehouden. Zo niet Lagarde.

Centralebankiers in heel Europa hebben (anoniem) hun verbazing uitgesproken over de uitlatingen van Lagarde. Zij vinden dat Lagarde verwarring zaait door over verplichte kapitaalinjecties te spreken. Kapitaal is niet het probleem, stellen zij. Daar is in de nieuwe toezichtsregels (Basel III) een tijdpad voor afgesproken. Uiterlijk in 2018 moet dat op orde zijn. Daarbij bleek uit de recente stresstest van de Europese Bankenautoriteit EBA dat van de 91 grote Europese banken er slechts negen in de problemen zouden komen bij een faillissement van Griekenland. Die kunnen kapitaalsteun krijgen, de rest heeft dat niet nodig.

De centralebankiers denken dat Lagarde kapitaal en funding met elkaar verwart. Bij funding gaat het om de mate waarin banken in staat zijn hun kortlopende en langlopende verplichtingen met elkaar in overeenstemming te brengen. Dat gaat op dagbasis en gebeurt door geld van andere banken te lenen of het juist uit te lenen.

De kosten van het kloppend maken van de balans zijn de laatste tijd voor sommige banken scherp opgelopen. Dat is af te lezen uit de zogenoemde TED spread, die het verschil laat zien tussen wat banken betalen als ze geld lenen bij de ECB, en wat ze in rekening brengen bij elkaar. Société Générale, de grote Franse bank, werd vorige week geconfronteerd met scherp oplopende kosten, nadat de koers van de bank op een dag met 15 procent was gedaald. Het is overigens aannemelijk dat dit probleem een uitingsvorm is van zorgen over de gezondheid van de bank in den brede.

Critici claimen dat Lagarde „gaten met gaten wil vullen”. Zij roepen de vraag op waarom een bank gedwongen zou moeten worden om de kapitaalspositie te versterken via het EFSF? Zo wordt schuld immers met schuld bestreden en niet met nieuw, privaat vergaard kapitaal.

De reactie op Lagarde is opmerkelijk. De felheid waarmee centralebankiers reageren zegt veel over de kwetsbaarheid van de banken. Veel grote Europese banken hebben nog steeds voor miljarden aan staatsobligaties op hun balans staan en zolang de eurocrisis niet is opgelost, is dat een potentieel probleem. Lagarde heeft met haar pleidooi in elk geval de discussie daarover op scherp gezet.