Wel of geen voordeel, dat blijft de discussie

Oscar Pistorius, die met een prothese hardloopt, wist zich vanmiddag bij de WK atletiek niet te plaatsen voor de finale op de 400 meter. Zijn grote doel blijft deelname aan de Spelen van volgend jaar.

Oscar Pistorius of South Africa comes out of the starting blocks during his men's 400 metres heat at the IAAF World Championships in Daegu August 28, 2011. REUTERS/Max Rossi (SOUTH KOREA - Tags: SPORT ATHLETICS) REUTERS

Als de internationale atletiekfederatie IAAF bij het opstellen van de reglementen in 1912 had opgenomen dat een deelnemer over twee benen moet beschikken, was Oscar Pistorius tot de gehandicaptensport veroordeeld gebleven. Maar ja, wie had een eeuw geleden ooit voorzien dat iemand zonder benen aan ‘gewone’ atletiekwedstrijden wilde meedoen? Pistorius wilde wegens zijn protheses van carbon niet gediscrimineerd worden, dwong langs juridische weg startrecht af en beleefde gisteren in Daegu een glorieus debuut bij de WK atletiek. De ‘snelste man zonder benen’ bereikte de halve finales van de 400 meter.

Het resultaat deed er ten dele toe voor Pistorius, wiens onderbenen na elf maanden werden geamputeerd nadat hij met verminkingen was geboren. Voor de 24-jarige Zuid-Afrikaan telde dat hij op het hoogste niveau strijd kon leveren met valide sporters. Dat hij in Daegu de series van de 400 meter overleefde ervoer Pistorius als een sensatie. En dat hij met 45,39 seconden zijn op één na beste tijd ooit liep bood hem vertrouwen voor zijn grote doel: deelnemen aan de Olympische Spelen. Om volgend jaar naar ‘Londen’ te mogen moet Pistorius nog één keer de limiettijd van 45,25 lopen. Gezien zijn progressie dit jaar en een persoonlijk record van 45,07 lijkt dat haalbaar.

Het geluk van Pistorius verstomt niet de discussie over zijn deelname. Eigenlijk weten atleten en andere betrokkenen niet goed hoe ze zijn aanwezigheid moeten beoordelen. En onaardig wil ook niemand zijn, want Pistorius wordt algemeen als een sympathieke kerel gezien die bovendien veel publiciteit voor de sport genereert. Dat blijkt in Daegu. Hij trok voor aanvang van de WK een uitpuilende zaal tijdens een persconferentie en had gisteren na zijn serie meer dan een uur nodig om verslaggevers te woord te staan. Met een vriendelijk ‘tot morgen’ schudde hij de internationale pers uiteindelijk beleefd van zich af.

Steve Ovett, de olympisch kampioen van 1980 op de 800 meter, ging het verst in zijn kritiek. De Brit, die als commentator van de BBC in Daegu actief is, noemde Pistorius’ deelname tricky. „Wat als het materiaal nog verder wordt ontwikkeld? Waar is het eind?” De Amerikaan LeShwan Merritt, de olympisch en wereldkampioen die in Daegu zijn rentree maakte na een dopingstraf van twee jaar, vindt de deelname van Pistorius geen probleem, zelfs niet als hij door hem wordt verslagen. „Goede en sympathieke atleet wiens deelname reglementair is. Hij is voor mij gewoon een van de tegenstanders. En als hij me verslaat zal ik nog harder moeten trainen.” De Belg Jonathan Brolée, een van de favorieten op de 400 meter, vindt het moeilijk over de kwestie te praten. Maar hij voorziet problemen als Pistorius gaat winnen. „Daarom vind ik dat de IAAF aanvullend wetenschappelijk onderzoek naar de eventuele voordelen van zijn protheses moet doen.”

Maar dat zit ’m de kneep. De kunstbenen zijn uitgebreid onderzocht. De Sportuniversiteit Keulen deed dat op verzoek van de IAAF en stelde vast dat Pistorius ontegenzeglijk voordeel van zijn hulpmiddelen heeft. Op grond van die conclusie liet de IAAF Pistorius niet toe. Die opvatting hield geen stand in de beroepszaak die Pistorius bij het internationaal sporttribunaal CAS had aangespannen. De kritiek was onder andere dat de testen in Duitsland waren afgenomen bij volle snelheid in één rechte lijn. Pistorius kon tegenwerpen dat een 400 meter twee bochten kent en hij door zijn handicap een slowstarter is. Pas in de laatste 200 meter bereikt hij zijn maximale snelheid. Welk voordeel heeft hij dan?

CAS vond dat er geen overtuigend bewijs voor een voordelige positie van Pistorius was geleverd, sprak in de toelichting op de uitspraak van een „staaltje dubbelzinnigheid” en verwierp de ban van de IAAF. Als restrictie werd opgenomen dat er van ‘Pistorius’ geen precedentwerking mag uitgaan en gelijke verzoeken van andere gehandicapte atleten afzonderlijk beoordeeld moeten worden. Bovendien behoudt de atletiekfederatie met nader wetenschappelijk onderzoek het recht alsnog haar gelijk aan te tonen.

Vooralsnog is de IAAF niet van plan de kwestie Pistorius op de spits te drijven. Maar dat de federatie niet blij is met zijn aanwezigheid is evident. Pistorius wordt tegengewerkt. Hij werd bewust ingedeeld in een ongunstige baan en voorzitter Lamine Diack heeft de Zuid-Afrikaanse bond verzocht Pistorius bij de 4x400 meter als eerste loper in te delen. Die lopers moeten in hun baan blijven. Daarna vervalt die verplichting en ontstaat er gedrang bij de wissels. Volgens de IAAF is het gevaarlijk voor andere atleten als de Zuid-Afrikaan zich in dat gewoel mengt. Een legitiem argument, maar het is opmerkelijk dat een internationale federatie zich met de opstelling van een estafetteploeg bemoeit.

Naast ontmoediging is de strategie van de IAAF gebaseerd op hoop. Hoop dat Pistorius geen wedstrijden wint. Zo lang hij marginaal presteert lijkt de IAAF hem te gedogen. Tot genoegen van Sebastion Coe, die als voorzitter van de Olympische Spelen een andere opvatting huldigt. Hij wil Pistorius volgend jaar maar wat graag in Londen aan de start. En niet alleen omdat Pistorius razend populair in Engeland is. Maar vooral omdat Coe gebaat is bij zoveel mogelijk sterren op de Spelen. En wat je ook van Pistorius vindt, hij is een ster.