Vijf vragen over de nieuwe Japanse premier Yoshihiko Noda

Finance Minister Yoshihiko Noda answers questions during a press conference after being elected as the new leader of the ruling Democratic Party of Japan (DPJ) in Tokyo on August 29, 2011. Noda is set to become prime minister after winning a party vote, taking on responsibility for rebuilding after the quake, tsunami and nuclear disasters. AFP PHOTO/Toru YAMANAKA Yoshihito Noda tijdens een persconferentie na zijn verkiezing in Tokio. Foto AFP / Toru Yamanaka

Vandaag is de Japanse minister van Financiën Yoshihiko Noda (54) door 398 parlementsleden van de regerende Democratische Partij van Japan (DPJ) gekozen tot nieuwe partijleider. Hij volgt Naoto Kan op als premier van het land. Maar wie is hij?

Correspondent in Japan Kjeld Duits geeft antwoord op de volgende vijf vragen.

Waarom heeft Yoshihiko Noda de verkiezing gewonnen?

Meer dan een keuze voor specifiek beleid, is Noda’s overwinning een keuze tegen voormalige DPJ-leider Ichiro Ozawa en daarmee een overwinning van anti-Ozawa facties binnen de DPJ. Noda won met 215 stemmen tegenover 177 stemmen voor minister van Handel Banri Kaieda, gesteund door Ozawa. Ozawa heeft, ondanks zijn schorsing van de partij eerder dit jaar vanwege een aanklacht voor fraude, nog altijd veel invloed in de DPJ. Maar Noda’s overwinning vandaag toont dat die macht tanende is.

Wat kunnen we van hem verwachten?

Hij is een bondgenoot van Kan en wordt verwacht zijn beleid voort te zetten. Net als Kan zal Noda de samenwerking met de VS bestendigen, maar hij heeft geen interesse in het uitbreiden van de internationale invloed van Japan.

Het machtspel tussen pro- en anti-Ozawa facties heeft de DPJ heftig verdeeld, en heeft er aan meegewerkt dat premier Naoto Kan na vijftien maanden moest aftreden. In zijn acceptatie-speech vandaag sprak Noda de hoop uit een einde te maken aan deze verdeeldheid. In een woordspeling op zijn naam, vroeg hij zijn medeleden “no side”, oftwel geen partij, te kiezen. Lukt Noda dit niet, dan overziet hij mogelijk de versplintering van zijn geliefde DPJ.

Wat is zijn achtergrond?

Noda komt uit een arm plattelandsgezin en studeerde politieke wetenschappen en economie aan de Waseda Universiteit in Tokio. In 1987 werd hij voor het eerst als parlementslid gekozen. Toen de DPJ de algemene verkiezingen won in 2009, werd Noda onderminister van Financiën. Negen maanden later zette premier Naoto Kan hem aan het roer.

Wat gaat hij doen om de Japanse economie weer op de rails te krijgen?

Zijn financiële achtergrond zal hij hard nodig hebben. Japan kampt met de hoogste staatsschuld onder de ontwikkelde mogendheden, en heeft nu ook torenhoge rekeningen voor de herbouw van de door de tsunami verwoeste kust, en ontsmetting van radio-actieve gebieden.

Noda wil dit bekostigen door bezuinigingen, en het verhogen van belastingen. Dergelijk fiscaal beleid zou de populariteit van de DPJ nog verder kunnen aantasten. Toen Kan tijdens verkiezingen voor de Eerste Kamer afgelopen jaar aankondigde de BTW te willen verhogen, verloor de DPJ een groot aantal zetels.

Wat wordt zijn grootste probleem?

Naast de fiscale problemen en de eenmaking van zijn partij, is het grootste probleem dat Noda in de ogen staart, het verdeelde parlement. De DPJ heeft een meerderheid in de Tweede Kamer. De oppositie, onder leiding van de Liberaal Democratische Partij (LDP), heeft een meerderheid in de Eerste. De LDP weigert om compromis te sluiten met de DPJ en daardoor komt er weinig tot stand. Noda wil dit oplossen door het vormen van een zogenaamde “Grote Coalitie”. Kan’s pogingen tot samenwerking met de LDP stuitte enkel op disinteresse, dus de kansen voor Noda’s succes zien er niet goed uit.

Een mogelijk twistpunt met buren, en belangrijke handelspartners, Korea en China is Noda’s overtuiging dat Klasse A oorlogsmisdadigers onterecht als misdadigers werden aangeduid door de overwinnaars van de Tweede Wereldoorlog. Dit zou een diplomatieke crisis kunnen veroorzaken. Noda heeft dus duidelijk zijn handen vol.

    • Marije Willems