Schrijvers in actie tegen de Chinese censuur

Ruim 120 Nederlandse schrijvers, dichters, vertalers en uitgevers hebben een solidariteitsverklaring van Amnesty International ondertekend waarin ze zich uitspreken tegen de onderdrukking van hun Chinese collega’s. De verklaring is opgesteld in aanloop naar de Internationale Boekenbeurs in Peking, die opent op 31 augustus.

Nederland is gastland van de boekenbeurs; het Nederlandse Letterenfonds draagt (financieel) bij aan de beurs. Ruim twintig Nederlandse auteurs en zestien uitgevers zullen, met staatssecretaris Halbe Zijlstra (Cultuur, VVD), naar Peking gaan. Van de delegatie hebben twee leden de verklaring ondertekend: Ramsey Nasr en Bernlef.

Maar de reis is omstreden, vanwege de slechte mensenrechtensituatie in China. Zo zijn kritische Chinese auteurs niet welkom op de Internationale Boekenbeurs – sommigen van hen kunnen sowieso niet komen, omdat ze gevangen zitten of verbannen zijn.

Onder de ondertekenaars van de solidariteitsverklaring bevinden zich verder Tommy Wieringa, Arnon Grunberg, Yvonne Kroonenberg, René Appel, Nelleke Noordervliet, Bernlef, Rutger Kopland, Renate Dorrestein en Frank Westerman. Zij spreken zich niet alleen uit voor meer vrijheid voor Chinese schrijvers, maar roepen ook hun collega’s op Chinese schrijvers te ondersteunen bij de vrije uitoefening en verspreiding van hun werk. In openbare lezingen en in hun contacten met de Chinese autoriteiten zouden de Nederlandse schrijvers en uitgevers aandacht moeten besteden aan opgesloten Chinese schrijvers, bloggers en juristen.

Met enkele van de ondertekenaars is een video opgenomen waarin zij een gedicht voordragen van een vervolgde Chinese schrijver. Amnesty International verspreidt deze video's momenteel via „ons eigen digitale netwerk in China”, aldus een woordvoerder van de organisatie.

Eerder liet het Nederlandse Letterenfonds weten de kritiek op de reis van de Nederlandse schrijvers en uitgevers naar de Chinese boekenbeurs niet terecht te vinden. „Hier in Nederland maar wat roepen is makkelijk”, aldus Letterenfonds-directeur Henk Pröpper eerder in NRC Handelsblad.

Amnesty International heeft de leden van de delegatie gevraagd zich specifiek uit te spreken voor de vrijlating van drie Chinese schrijvers: Nobelprijswinnaar Liu Xiaobo, de Oeigoerse schrijver Nurmemet Yasin en essayist Yang Tongyan. De mensenrechtenorganisatie hoopt dat de delegatieleden ook contact zoeken met familieleden van deze auteurs.

De delegatieleden hebben van Amnesty een speld ontvangen met het verzoek deze tijdens de Boekenbeurs te dragen. De speld is een replica van The Empty Chair, een ontwerp van Maarten Baas, die deze ‘lege stoel’ ontwierp als eerbetoon aan Liu Xiaobo. Liu, winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede in 2010, zit gevangen en kon de Nobelprijs daardoor niet in ontvangst nemen. Het is nog onbekend of Zijlstra dat speldje ook zal dragen.

Chinese auteurs staan in China onder grote druk van censuur, of riskeren sancties en gevangenisstraf. De toegang tot buitenlandse literatuur en tijdschriften is heel beperkt. Veel schrijvers wordt het publiceren onmogelijk gemaakt, en tientallen auteurs zijn gevangen gezet.