Murwgeslagen door een oude man

Activist Anna Hazare heeft zijn hongerstaking tegen de corruptie in India beëindigd.

Dat zijn ‘gijzelingsmethode’ zo succesvol is gebleken, baart menigeen grote zorgen.

Hazare beïndigde zijn hongerstaking met kokoslimonade. Foto Reuters Veteran Indian social activist Anna Hazare drinks coconut water and honey to end his fast at Ramlila grounds in New Delhi August 28, 2011. Self-styled Gandhian activist Hazare, whose campaign against corruption sparked some of India's biggest anti-government protests in decades, ended a 13-day hunger strike on Sunday after Prime Minister Manmohan Singh caved in to his demands. REUTERS/Adnan Abidi (INDIA - Tags: POLITICS CIVIL UNREST) REUTERS

Grote opwinding, gistermiddag bij de tolpoort op de snelweg tussen New Delhi en de satellietstad Gurgaon. Tientallen politiejeeps staan links en rechts op de rijstroken geparkeerd. Mensen zwaaien met vlaggetjes. Daar komt Anna Hazare, de bejaarde activist (73) die in hongerstaking ging tegen de corruptie in de Indiase politiek.

Hij ligt in een ambulance. Hij is lichamelijk verzwakt en hij moet de komende dagen op krachten komen. Maar de rit naar het ziekenhuis is allesbehalve een droevige gebeurtenis. Het is een zegetocht. Gisteren stemde het Indiase parlement in met de door Hazare geëiste strengere wetgeving tegen corruptie. De oude maar tanige man beëindigde daarop zijn hongerstaking, die uiteindelijk twaalf dagen heeft geduurd.

Eerst leek het vooral een confrontatie tussen Hazare en de Congresregering van premier Manmohan Singh. Die liet hem twee weken geleden bij het begin van zijn actie opsluiten in de gevangenis. Een blunder. Het wekte de woede van vriend en vijand. In een democratie stop je vreedzame demonstranten niet achter de tralies. Zaterdag, toen het eindspel werd gespeeld in het parlement, werd het een confrontatie tussen ‘de stem van het volk’ versus de gehele politiek, inclusief de oppositie.

Hazare deed zijn openingszet met de opmerking dat er zo’n 150 volksvertegenwoordigers in het parlement zitten die worden verdacht van corruptie en andere misdadige handelingen. De kiezers zouden dergelijke „waardeloze” parlementariërs bij volgende verkiezingen niet opnieuw aan een zetel moeten helpen, zei hij tegen tienduizenden aanhangers op Ramlila Maidan, een groot veld in het centrum van Delhi.

Televisiestations volgden de onderhandelingen in het Indiase parlement live, alsof het om een cricketfinale ging waarbij de kansen op een goede afloop om het uur kantelden. „Probleemdoosjes” noemde een mopperende parlementariër de televisiezenders. Hij kreeg de lachers op zijn hand, terwijl iedereen in het parlement op de hoogte is van zijn frauduleuze verleden.

Regering én oppositie konden geen kant op. Steeds weer scherpte ‘Team Anna’ de eisen aan totdat er uiteindelijk een parlementaire intentieverklaring kwam waarmee beide partijen kunnen leven. Daarop kondigde Hazare het beëindigen van zijn hongerstaking aan. Dat deed hij gisterochtend ook daadwerkelijk, door – opnieuw voor het oog van de camera’s – een glas kokoswater met honing te accepteren van twee kleine meisjes.

De opluchting over de goede afloop is groot in India. Op Ramlila Maidan werd gezongen en gedanst, en ook elders gingen mensen de straat op. ‘Democratie van het Volk’, kopten sommige kranten.

Maar is India’s parlementaire democratie na het vertrek van de Britse kolonisators niet juist in het leven geroepen om de wil van het volk tot uitdrukking te brengen? Die ongemakkelijke vraag werd de afgelopen dagen ook steeds nadrukkelijker gesteld door critici die het ‘messiaanse’ en nationalistische karakter van Hazares gijzelingsmethode hekelden.

Vooral de leuze ‘Hazare is India, India is Hazare’ zette veel kwaad bloed. Het wekt de indruk dat er geen ruimte is voor andersdenkenden, schreven jongeren op Facebook onder het kopje ‘Ik ben tegen Hazare en zijn methode, maar wel tegen corruptie’. Iemand anders schreef in dagblad The Hindu dat het succes van Hazares massabeweging wijst op het ‘premoderne’ karakter van de Indiase samenleving en op „oppervlakkige worteling van de democratie”.

Hazare zelf zei na het beëindigen van zijn hongerstaking dat er een slag is gewonnen, maar dat de strijd tegen corruptie in India nog lang niet is beslecht. Eerst moet de beloofde strenge wetgeving nog worden geschreven en bekrachtigd door het parlement – „het hoogste gezag”, zoals Hazare ook zei.

En dan volgt de praktische uitvoering ervan, altijd een heikel punt in India. Vandaar Hazares toevoeging dat hij zijn campagne tegen corruptie ook na dit weekend onverminderd zal blijven voeren.

Hazare kreeg de afgelopen twee weken grote steun van de opkomende middenklasse in India. Analisten zeggen dat juist die groep het doorgaans uit desinteresse laat afweten bij verkiezingen. Ze laten daardoor het electorale speelveld over aan de traditionele partijen die kiezers aan zich binden met beloftes, overwegend omdat ze van een bepaalde bevolkingsgroep, kaste of geloof zijn. Als de middenklasse corrupte politici vervangen wil zien worden door een nieuwe generatie van moderne en integere volksvertegenwoordigers, moet ze zich niet langer afzijdig houden van de parlementaire democratie, is de impliciete boodschap die Hazare ook heeft afgegeven.