En dan moet de bouw van de kolencentrale stoppen

Minister Verhagen begrijpt niet dat de bouw van de kolencentrale na vernietiging van de vergunning moet stoppen. Dit gaat geld kosten, schrijft Wouter van Dieren.

Dat de vergunningen conform de Natuurbeschermingswet voor de Eemshaven-kolencentrale van RWE/Essent zouden worden vernietigd, is geen verrassing. Al enkele jaren geleden is door betrokkenen uit de wereld van energie- en klimaatexperts gewezen op de fouten in de aanvragen en de toekenningen.

In reacties van VVD-Kamerleden en minister Verhagen echoot het onbegrip door, en daarmee kondigt zich het volgende drama al aan. RWE/Essent zal de bouw moeten stoppen. De vergunning van de Natuurbeschermingswet is een uitvoeringsvergunning, hetgeen betekent dat RWE tijdens de nieuwe procedure die nu moet worden gevolgd niet door mag bouwen. Berichten dat de bouw gewoon kan doorgaan, zijn dus onjuist. Zou het bedrijf deze toch doorzetten dan kunnen bezwaarmakers bij de bestuursrechter om handhaving vragen. In 2008 werden de voorbereidingen van de NUON-buurcentrale, conform de megalomane dromen van het management de Magnum genoemd, stopgezet. Om pas anderhalf jaar laten weer te worden hervat, met 400 miljoen euro schade. Nuon koos afgelopen half jaar eieren voor z’n geld en zette de helft van het bouwplan, de kolenvergasser, stil. De milieuorganisaties beloonden het bedrijf door de procedures tegen de vergunning te staken. Magnum wordt nu Medium, met alleen het gasgestookte deel. Dat wordt acceptabel geacht.

RWE/Essent weigerde zulke overeenkomsten, hoewel er vele voorstellen op tafel lagen. Zoals omschakeling naar gas en biobrandstoffen in plaats van kolen, of uitmiddeling met de C02-uitstoot van de vele kolencentrales die het bedrijf in Duitsland bestiert. Sluit de verouderde, saneer de rest, en moderniseer de Eemshaven, zodat een netto CO2-reductie resulteert over het geheel. Steek bijvoorbeeld vijf procent van de bouwkosten in de vele duurzame energieplannen uit de regio. Biogas, zon, wind, geothermie, methanol, algen, talloze initiatieven, rijk aan innovatie en arm aan eigen investeringskapitaal. Ware dat alles gebeurd, dan zouden ook hier de procedures worden gestaakt.

In Duitsland is RWE binnen twee jaar van een onaantastbare gigant verworden tot een loser zonder weerga. In de vele tv-programmas’ waar directielid Fritz Vahrenholt verschijnt, verliest hij het van zijn discussiepartners. Het oude verhaal: het klimaatprobleem is niet zo groot, duurzame energie is duur en technisch onvolmaakt. Wij kiezen voor kernenergie en gaan zelfs één extra kerncentrale bouwen, in Nederland. Machoverhalen van geïsoleerde energiereuzen die de weg kwijt zijn. In de eerste dagen van Fukushima kwam de energiegroep van het Umweltbundesamt in enkele marathonzittingen tot het rapport dat bondskanselier Merkel kort daarna de zekerheid gaf dat stopzetting van kernenergie technisch en economisch haalbaar is. Door effectief beleid genereert Duitsland op dit moment 17 procent van de stroom uit de duurzame bronnen wind en zon. Vahrenholt presteerde het om deze cijfers te betwijfelen en te waarschuwen voor stroomuitval. Het omgekeerde gebeurt: de prognose is nu 19 procent duurzame energie voor 2012, en het doel is 100 procent in 2025. Duitsland en China, waar identieke innovatiekracht wordt gemobiliseerd, zullen hiermee wereldwijd de toon zetten. Zelfs Frankrijk voorziet geleidelijke opheffing van zijn kerncentrales, met einddatum 2040, het jaar waarin het van de werkelijkheid geïsoleerde Nederland hoopt een tweede en derde kerncentrale in bedrijf te hebben.

Minister Verhagen verwacht in een reactie dat de nieuwe vergunningen snel worden verleend, Kamerleden eisen hiervoor spoedprocedures en herhalen de mantra van Rutte, in vele vormen geciteerd: windmolens draaien alleen op subsidie, zeker als het niet waait. Dat fossiele energiebronnen ongeveer anderhalf miljard subsidie ontvangen, exclusief klimaatkosten, is hen onbekend.

In zijn woede over deze tegenvaller haalde Verhagen weer eens uit: „Zonde van die 4 miljard voor windmolens, dat geld had beter aan innovatie besteed kunnen worden.” Wie legt hem uit dat windenergie innovatief is? In de Europese landen is in 2010 zo’n 800 MW aan windkracht in bedrijf genomen, in Nederland 8 MW. Word wakker, minister, ga eens naar NordRheinWestfalen, waar een bloeiende duurzame-energie-industrie is ontstaan, en het KernforschungsZentrum Jülich wegkwijnt.

Snelle procedures zijn parlementaire VVD-dromen, de (Europese) wetgeving laat die niet toe. De krokodillentranen van VVD, minister en RWE zijn verspild vocht: de waarschuwingen waren er, de vergunningen zijn zwak, de overheid beheerst de vergunningverlening onvoldoende. Bij deze kolencentrales was een cohort top-juristen van de Zuidas betrokken die de technische indicatoren van de natuur, het milieu en, in dit geval, de Wadden niet begrijpen.

De ‘onwerkbare’ natuurbeschermingsorganisaties krijgen nu de schuld. Dat is verspilde moeite. Het gaat hier om een onmaatschappelijk bedrijf, om ondeskundige vergunningverleners, incompetente managers en dito juristen.

De schade van de stilgelegde bouw, die zeker twee jaar zal vergen, bedraagt straks enkele honderden miljoenen. De genoemde correctiemaatregelen zouden een fractie hiervan zijn geweest. Het gebrek aan een duurzame energiepolitiek zal dit land nog vele van dergelijke verliesposten opleveren.

Wouter van Dieren is directeur van milieuadviesbureau IMSA.

    • Wouter van Dieren