De 10 geboden voor de criticus

Voor het begin van het literaire seizoen, tien geboden voor de literaire criticus. 1 Gij zult onderscheiden wat kunst is en wat niet. 2 Gij zult oprecht zijn, nooit iets schrijven wat u niet meent, nooit voorwenden dat u iets heeft gelezen wat u eigenlijk heeft overgeslagen. Met de schrijvers die u recenseert laat u zich

Voor het begin van het literaire seizoen, tien geboden voor de literaire criticus.

1 Gij zult onderscheiden wat kunst is en wat niet.

2 Gij zult oprecht zijn, nooit iets schrijven wat u niet meent, nooit voorwenden dat u iets heeft gelezen wat u eigenlijk heeft overgeslagen. Met de schrijvers die u recenseert laat u zich niet in, u mijdt hun feestjes en betreedt bepaalde cafés niet.

3Gij zult trachten bloot te leggen wat het plan van de schrijver was met zijn boek en oordelen of de schrijver daarin geslaagd is, maar dat nooit verwarren met het literaire oordeel. Een perfect uitgevoerd slecht plan levert een slecht boek op. Wat interessant is aan een boek, moet worden genoemd, ook als dat niet strikt literair is. Wat wel literair is, is trouwens altijd interessant.

4Gij zult de lezer deelgenoot maken van uw leeservaring en niet alleen vormkritiek geven, maar ook laten zien hoe een boek u heeft beroerd, wat het u heeft geleerd over uzelf of de wereld, waar het u aan heeft doen denken en hoe het zich verhoudt tot wat u eerder heeft gelezen.

5 Gij zult oordelen met taal en met argumenten, niet met ballen of sterren.

6 Gij schrijft voor de lezer van uw stuk, niet voor de schrijver van het boek. Intussen probeert u wel zo diep in het boek door te dringen dat uw stuk ook voor de schrijver van waarde is.
7 Gij behandelt de schrijver met respect, hij heeft aanmerkelijk meer energie in de onderneming gestoken dan u. Een krantenkolom is geen cafétafel.

8 Gij zult uw lezers bij de kladden grijpen door creatieve analyses, originele kwinkslagen, bondigheid (vertel nooit de plot na!) maar in de eerste plaats door zelf goed te schrijven. Anders gelooft niemand dat u kunt lezen.

9 Gij zult zich niet laten leiden door gemakzucht en u laten misleiden door genres, door pretenties of door de afwezigheid daarvan. Ook een thriller, kinderboek of nieuwe Kluun moet gelezen worden voordat er een literair oordeel over geveld kan worden.

10 Gij zult schrijven alsof gij de enige criticus op aarde bent.
(De geboden zijn ook voorgelezen op een bijeenkomst van de Stichting Literaire Activiteiten Amsterdam. In de SLAA-krant staat een uitgebreidere versie van de geboden.)