'Toen ik besloot te ontsnappen, ging het mis'

Nader Shah in de gevangenis van Kunduz: 'Ik ben weer vrij in mijn hoofd.'

Nader Shah

Leeftijd: 15 jaar

Wilde: buitenlanders opblazen

Waar: in Kunduz

Straf: twee jaar cel

„Ik weet niet wat het was, maar op een dag was ik er klaar voor. Ik was er klaar voor om mezelf op te blazen. Dat moment kwam begin dit jaar in Pakistan. Daar kreeg ik les op een madrassa, een Koran-school. Toen ik elf jaar was, zei mijn oom: ga naar Pakistan, studeer in de madrassa en leer ondertussen ook de taal van de Pashtun. Ik sprak toen alleen Dari.

„Het was niet raar om in Pakistan te studeren. Veel jonge Afghanen uit mijn gebied doen dat. De eerste drie jaar zat ik op een gewone school. Elke dag bestudeerde ik de islamitische boeken. We studeerden en sliepen in hetzelfde gebouw en hadden het gezellig. Totdat een vriend die ook uit Badakhshan komt, een provincie ten oosten van Kunduz, vertelde dat het elders beter was. Hij nam me mee naar een andere madrassa, ook in Peshawar. Daar preekten de docenten elke dag haat tegen de Afghaanse regering en tegen de buitenlanders. Ze bleven maar zeggen dat wij als jonge generatie veel eerder dan ouderen in het paradijs zouden komen als we ons leven zouden geven voor deze jihad.

„Het bleek dat mijn vriend al klaar was om zichzelf te offeren. Maar ik bleef hem tegenspreken. Ik wilde niet. Tot op een middag, na de lunch. Soms denk ik wel eens: heeft iemand toen iets in mijn eten gestopt? Ik weet niet of ik gehersenspoeld ben. Ik weet alleen wel dat mijn mening radicaal was veranderd. Ik was het eens met alles wat de docenten mij vertelden. Een Talibaanleider kwam weer naar onze madrassa en vroeg aan de klas: wie wil zichzelf opblazen voor de jihad? En plotseling stak ik mijn vinger op. Ineens.

„Ik zei dat ik mee wilde doen. Het floepte zo mijn mond uit. Ik had de keus, zei de Talibaanleider. Wil je de arbiki’s, de milities waarvan sommige worden gesteund door de westerse troepen, en de Afghaanse politie aanvallen? Of wil je de buitenlanders ‘doen’? Voor mij was het duidelijk: mijn eigen Afghaanse volk wilde ik niet vermoorden. Maar de buitenlandse troepen wel. Ik zag ze als heidenen, als een onrein volk.

„Als ik voor de Afghaanse troepen had gekozen, kon de Talibaanleider mij direct terug sturen naar Afghanistan, zei hij. Hij had de zelfmoordvesten al klaarliggen. Voor een aanval op de buitenlanders moest ik veertien dagen wachten. Toen kwamen er twee Talibaan, ze namen me mee naar Kunduz. Daar zou ik ingezet worden, zeiden ze. Ik reisde gewoon met ze mee. Ze lieten me achter in een madrassa in het district Khan Abad, waar allemaal Talibaan zaten. Een week later kwam een van die Talibaan terug en bracht me ergens anders heen. Het was te druk in de school en daarom moest ik naar Gortepa, net buiten de stad Kunduz. Daar zaten meerdere madrassa’s, maar de studenten behoorden niet tot de Talibaan. ‘Zeg niet dat je Talibaan bent’, zeiden mijn mannen. Dus hield ik mijn mond. ‘We hebben een plan met je. We vertellen je later wanneer je in actie moet komen.’

„Er bleken nog twee zelfmoordenaars te zitten. Zij zouden een arbiki-leider opblazen. Totdat er een lokale imam binnenkwam. Hij was en is zeer gerespecteerd. Op de een of andere manier was hij erachter gekomen wat wij van plan waren. Op overtuigende wijze probeerde hij ons op andere gedachten te brengen. ‘Jullie denken dat jullie martelaren worden, hè’, zei hij, ‘maar jullie paradijs zal vies en smerig zijn omdat jullie onschuldige mensen vermoorden.’ Wij schrokken en bleven luisteren. Hij kwam nog een keer langs. ‘Doe het niet, doe het niet’, zei hij, ‘wat de Talibaan zeggen, is niet waar.’

„Ik zag dat de andere twee Afghanen aarzelden. Ik ging ook twijfelen. Moest ik het nog wel doen? Ik zat op dat moment zonder geld. Ik wist niet wanneer de Talibaan me zouden inzetten. Toen ik besloot te ontsnappen, ging het mis. Dat was in maart van dit jaar. Eenmaal in het centrum van Kunduz belde ik mijn neefje, maar die weigerde te komen. Hij zei dat hij in de apotheek was en dat het nog wel even kon duren. Ik heb hem nooit gezien, want ik werd opgepakt door de Afghaanse politie. Was hij het die de plannen had gelekt?

„Toen ik bij de Amerikanen werd afgeleverd op het militaire kamp in Kunduz dacht ik dat alles goed zou komen. Zij zeiden dat, als ik de Talibaan zou verraden, ikzelf weer op vrije voeten zou komen. Ik heb ze naar de madrassa in Khan Abad gebracht. De Talibaan werden direct gearresteerd, maar daarna leverden de Amerikanen me toch over aan de Afghaanse politie. Inmiddels zit ik ongeveer vijf maanden in de jeugdgevangenis met een straf van twee jaar. Ik heb nog een kans om in beroep te gaan en hoop snel vrij te komen. Of ik dan weer in herhaling verval? Inmiddels ben ik de haatgedachtes over de buitenlanders kwijt. Ik ben weer vrij in mijn hoofd.”