Orkaan Irene eist levens, maar ‘geen paniek’ bij Amerikanen

Obama vandaag, in crisisoverleg met nooddiensten. Hij riep vandaag in afwachting van orkaan Irene de noodtoestand uit in verschillende Amerikaanse staten. Foto AFP / Paul J. Richards

De orkaan Irene raast met hevige windstoten en stortregens over de oostkust van de Verenigde Staten en heeft vandaag drie levens geëist. Grote paniek onder de bewoners van de oostkust is er echter niet, zegt NRC-correspondent Guus Valk.

De storm is inmiddels afgezwakt tot een orkaan van de eerste categorie, maar het Nationale Orkaancentrum (NHC) in Miami waarschuwt dat de situatie ‘extreem gevaarlijk’ blijft. “De dreiging van Irene schuilt niet in de pieksnelheid van de wind, maar in de omvang en duur van de storm, aldus NHC-deskundige Mike Brennan.

De orkaan ging tegen het ochtendgloren aan land in North Carolina. In Nash County in die staat maakte Irene een eerste dodelijk slachtoffer. Volgens rampbestrijders werd de man dodelijk getroffen door een afgerukte boomtak.

Ooggetuigen hebben gemeld dat de eerste windstoten zeesteigers lossloegen en het dak van een auto-showroom hebben meegevoerd. Meer dan vierhonderdduizend inwoners van de staat zitten zonder stroom. Een ziekenhuis in Morehead City doet noodgedwongen een beroep op generatoren.

Orkaanalarm aan de oostkust

De verwachting is dat Irene over de dichtbevolkte Amerikaanse oostkust naar het noorden trekt. Van North Carolina tot de noordelijke staat Massachusetts is een orkaanalarm van kracht. Reservisten zijn opgeroepen en lokale overheden stelden noodprocedures in werking. Zij hebben 2,3 miljoen mensen in het gebied op het hart gebonden tijdelijk elders een veilig heenkomen te zoeken.

De NOAA, de National Oceanic and Atmospheric Administration, maakte vandaag deze update over de verwachte weg die Irene aflegt:

Veel evacuaties in New York

Ook in New York zijn ingrijpende voorzorgsmaatregelen genomen, werd eerder vandaag duidelijk. De burgemeester van New York roept burgers in door de orkaan Irene bedreigde stadsdelen op onmiddellijk de wijk te nemen. Michael Bloomberg vreest dat evacuees die langer wachten vastraken in de stad.

De ingang van het metrostation van Chambers Street is afgesloten in afwachting van de orkaan Irene. Foto AFP / Chip Somodevilla

De ingang van het metrostation van Chambers Street is afgesloten in afwachting van de orkaan Irene. Foto AFP / Chip SomodevillaDe ingang van het metrostation van Chambers Street is afgesloten in afwachting van de orkaan Irene. Foto AFP / Chip Somodevilla

Voor het eerst in de geschiedenis wordt vanwege de dreiging van overstromingen het hele metrostelsel stilgelegd. Op Wall Street zijn metrotunnels met zandzakken afgedekt. De vijf vliegvelden rond de grootste stad van de VS worden vanaf het middaguur lokale tijd gesloten. Het noodweer zal wellicht voorts tot het sluiten van bruggen en tunnels nopen.

Het stadsbestuur heeft 370.000 bewoners van laaggelegen wijken opgedragen elders een veilig heenkomen te zoeken. De burgemeester verklaarde eerder dat het hem aan mankracht ontbreekt om hun vertrek te kunnen afdwingen. “Niemand draait de cel in. Maar als je het evacuatiebevel niet opvolgt kan dat levens kosten.”

Mensen gehoorzamen en bereiden zich goed voor

Het overgrote gedeelte gehoorzaamt, zegt Guus Valk, correspondent in de VS voor NRC Handelsblad:

“Mensen zijn kalm en gehoorzamen gedwee. Er is geen paniek, want we worden niet verrast door de orkaan. Iedereen weet al lange tijd dat hij eraan komt en heeft alle tijd om zich voor te bereiden. En zelfs als je afwacht kun je op het laatste moment nog in de auto stappen: hij gaat met een snelheid van ongeveer vijftig kilometer over het land. Dat betekent wel dat hij lang blijft hangen.”

“De mensen zijn hier minder ervaren met dit fenomeen dan in de staten aan de Golf van Mexico. Daar kennen ze het orkaanseizoen, hier is zoiets zeldzaam. Dat er minder ervaring mee is, betekent dat mensen zich beter voorbereiden en bereid zijn naar autoriteiten te luisteren. Dat het om dichtbevolkte gebieden gaat, maakt het tegelijkertijd gevaarlijker.”

De ongekende evacuaties stellen de stad voor een duizelingwekkende logistieke opgave. Het stadsbestuur heeft noodonderdak voor ten hoogste 71.000 New Yorkers beschikbaar gesteld. Het hoopt dat de overige evacuees kunnen aankloppen bij familie en vrienden.

Obama roept noodtoestand uit in meerdere staten

Behalve in de staat New York heeft president Barack Obama ook in North Carolina, Virginia, New Jersey, Connecticut en Massachusetts de noodtoestand uitgeroepen. Orkaan Irene bereikt naar verwachting in de loop van zondag New York. De grootste elektriciteitsleverancier van de stad heeft gewaarschuwd dat het de stroom zal afsluiten in onderlopende wijken.

Luchtvaartmaatschappijen hebben ten minste 8300 vluchten van en naar de Amerikaanse oostkust voor dit weekeinde geannuleerd. Ook bus- en treindiensten in het gebied zijn geschrapt.

Meteorologen waarschuwen dat de storm het oceaanwater kan opzwepen tot een stormvloed. Het waterpeil zou aan de kust van North Carolina tot bijna drieënhalve meter kunnen stijgen.

    • Peter Zantingh