Deze jongens wilden in Kunduz een zelfmoordaanslag plegen

Het aantal zelfmoordaanslagen in Afghanistan stijgt. Vorig jaar telden de Verenigde Naties er drie per week. In de eerste maanden van dit jaar waren de aanvallen talrijker en werden ze vaak gepleegd door meerdere moordenaars. Zo bestormden eerder deze maand in de provincie Parwan zes mannen overheidsgebouwen waarbij dertig burgers werden gedood. Vier dagen later reed een zelfmoordenaar met een vrachtwagen in op een Amerikaanse basis. Twee Afghaanse bewakers kwamen om. De dag daarna doodde een zelfmoord- commando ten minste negen mensen bij een aanval op het Britse culturele instituut in de hoofdstad Kabul.

Voor zover bekend had de eerste zelfmoordaanslag in Afghanistan plaats in 2001, toegeschreven aan Al-Qaeda. Twee dagen voor 9/11 vermoordde een Belg van Marokkaanse afkomst de leider van de Noordelijke Alliantie, Ahmed Shah Massoud. Tussen 2001 en 2005 werden vijf aanvallen geteld. De jaren daarna bereikte de golf aan zelfmoordaanslagen in het Midden-Oosten ook Afghanistan. Terwijl in 2005 zeventien mensen zich opbliezen, lag dat aantal een jaar later op 123.

Hoe het komt dat deze zelfmoordenaars ook het conflict in Afghanistan bepalen, is onduidelijk. Velen vermoeden dat Al-Qaeda de motor achter dit verzet is. Toch is het profiel van de Afghaanse Body Born Improvised Explosive Device, zoals ISAF ze noemt, anders dan in het Midden-Oosten. Daar zijn de moordenaars hoger opgeleid, idealistischer en worden ze na hun dood verheerlijkt. In Afghanistan zijn het jonge, armlastige jongens, die vergeten worden zodra hun aanval op de tv is uitgezonden. De familie krijgt vaak geen martelaarsgeld omdat ze niet weten dat het opgeblazen lichaam toebehoorde aan hun zoon. Het zijn niet altijd Talibaan die zelfmoorden organiseren. Soms zijn het samenwerkende oppositiegroepen. Ook komt het voor dat milities zelfmoordenaars ‘inkopen’ om een rivaal uit te schakelen.

De NAVO ziet zelfmoordenaars als een teken van zwakte; omdat de vijanden grondgevechten niet meer aankunnen, kiezen ze voor deze ‘prikacties’. Bovendien blijken de acties inefficiënt: vaak genoeg mikken de zelfmoordenaars verkeerd en doden ze onschuldige omstanders. Niettemin hebben de missies van deze martelaren een ontwrichtend effect. Ze tonen aan dat de NAVO en de Afghaanse regering burgers geen veiligheid kunnen garanderen. Twee jongens die zijn opgeleid als zelfmoordenaar maar voortijdig werden gepakt, vertellen in de gevangenis van Kunduz hoe ze tot hun plannen kwamen.

Bette Dam