De school begint weer, hou de straat uit de klas

Straatcultuur ondermijnt de school. Een kenner van cultuurverschillen geeft vijf tips om de straat te weren. „Duidelijke regels. Zonder je als dictator te gedragen.”

Hoe houd ik de straat uit de klas? Vooral in de grote steden is dat een vraag die veel docenten zich stellen nu het schooljaar weer begonnen is. Hans Kaldenbach was jarenlang docent op het hbo en geeft nu trainingen op het gebied van straatcultuur en cultuurverschillen, aan scholen en bedrijven. Van zijn hand verschijnt volgende week een boek waarin hij uitlegt hoe leraren de strijd met de straat kunnen winnen.

„Ik geef regelmatig cursussen aan docenten en een flink aantal van hen is wanhopig”, zegt Kaldenbach. „We vinden in Nederland school allemaal heel belangrijk, maar hebben een afkeer gekregen van zaken die we ‘schools’ noemen. Dat heeft ervoor gezorgd dat leraren over nog maar weinig middelen en vaardigheden beschikken om straatcultuur uit de klas te houden. Ik heb daarom een boek geschreven waarin ik aan de hand van praktijkvoorbeelden tips geef over hoe met straatkinderen om te gaan.”

1 Leer ze de codes van de burgerlijke cultuur

„Kinderen die veel op straat leven, kennen deze codes niet. En ze hebben geen kans zich aan de straat te ontworstelen als de docent ze die niet aanreikt. Dus: leer ze hoe je een hand geeft, hoe je je excuseert, wat het belang is van Algemeen Beschaafd Nederlands. Daarbij moet je wel respect tonen voor hun eigen taal. Die gebruiken ze omdat ze anders op straat niet kunnen overleven.”

2 Wees een autoriteit zonder autoritair te zijn

„Het stellen van grenzen zijn we in het Nederlandse onderwijs verleerd de afgelopen dertig jaar. Dat heeft funeste gevolgen gehad. Docenten moeten hun harde kant ontwikkelen, anders gaan ze kapot wanneer ze voor een klas vol straatkinderen staan. Het is belangrijk dat je streng bent, maar ook dat je leerlingen niet ontmenselijkt en vernedert. Dan maak je vijanden voor de rest van het jaar. Duidelijke regels dus, zonder je als een dictator te gedragen.”

3 Leer ze dat agressie niet loont

„Straatkinderen moeten sterk zijn. Als ze geconfronteerd worden met problemen, kennen ze maar één reactie: vechten. Een docent moet ze leren dat praten vaak effectiever is dan vechten. Dat zullen ze eerst niet geloven, dus je moet het volhouden. Geef in de klas ook niet de meeste aandacht aan de kinderen die het hardste schreeuwen. Dat beloont intimiderend gedrag.”

4 Ken je kwetsbare kanten

„Misschien ben je als docent homoseksueel of heb je een dikke kont en ben je daar onzeker over. Bedenk dan vooraf wat leerlingen daarover kunnen zeggen, zodat je niet schrikt als het gebeurt. Zorg ook dat je een reactie paraat hebt, waarmee je direct de situatie kan neutraliseren. Leerlingen hebben een neus voor de zwaktes van hun docenten. Ze ruiken het zodra je de klas binnen komt.”

5 Maak langetermijnbeleid

„Een docent kan in zijn klas al veel bereiken, maar het echt verdrijven van de straatcultuur van school lukt alleen als er beleid is. Spreek bijvoorbeeld af om het gebruik van het woord ‘kanker’ uit te bannen van je school. Tolereer nooit kleine agressie: een collega zonder haar is niet ‘die kale’. Op een school moeten hierover afspraken worden gemaakt die door iedereen worden nagekomen.”

Hans Kaldenbach: Machomannetjes. 99 tips om de straatcultuur terug te dringen uit uw school. Prometheus. 238 blz. € 15,00

    • Bart Funnekotter