Dans De Keersmaeker maakt oude muziek dierlijk erotisch

Cesena door Rosas en Graindelavoix. Choreografie: Anne Teresa De Keersmaeker, muzikale leiding: Björn Schmelzer. Gezien: 26/8 Vredenburg Leidsche Rijn, Utrecht. Festival t/m 4/9, inl: oudemuziek.nl*****

Het boegeroep, opzichtig weglopen en ander zaalrumoer was een objectieve indicatie: het Festival Oude Muziek is gisteren zijn dertigste editie begonnen met de meest controversiële openingsvoorstelling ooit.

Cesena is geïnspireerd op een bloedbad dat in 1377 door toedoen van de Paus werd aangericht in de gelijknamige Italiaanse stad. Choreografe Anne Teresa De Keersmaeker laat de voorstelling in vrijwel volledige duisternis beginnen. In Avignon, waar Cesena onlangs haar wereldpremière beleefde, was dat de echte duisternis vlak voor zonsopgang. Nu werd de zonsopgang gesimuleerd door het podium tergend langzaam steeds iets meer te belichten.

Vooral in het begin is het daardoor moeilijk te zien of er iets gebeurt, en wat dan. De uitvoerige stiltes (zelden begon een muziekfestival met zo weinig muziek) dragen bij aan de onbestemdheid die sommigen blijkbaar irriteerde. „Mag het licht aan?”, schreeuwde iemand ongegeneerd.

Wie wel het geduld had om zijn ogen aan de duisternis te laten wennen en de zonsopgang uit te zitten, was getuige van een unieke symbiose tussen de gezongen polyfonie uit de Ars Subtilior, van componisten als De Caserta en Ciconia, en de volstrekt eigen danstaal van De Keersmaeker. De dans, soms dierlijk, erotisch, vaak ook zwoegend en strijdend, trekt ook de muziek richting het fysieke. De melodische beweeglijkheid van gelaagde motetten als het anonieme Pictagore per dogmata krijgt daardoor een nieuwe lichamelijke dimensie.

Het gevoel van vergankelijkheid en gemis – onder meer uitgebeeld in het balsemen en wegdragen van lichamen – wordt versterkt door de gezongen litanieën. Het sterkst werkt dat op het moment dat een Servisch episch gezang wordt gecombineerd met de oude polyfonie. Met authentieke uitvoeringspraktijk heeft het misschien weinig te maken, maar het gaat wel door merg en been.

Het Festival Oude Muziek steekt met Cesena op een lovenswaardige manier zijn nek uit. Oude muziek kan ook onderdeel zijn van kunst van nu, zo blijkt. Een schokkende boodschap voor sommigen, maar zij kunnen de komende week hun hart ophalen tijdens talloze meer conventionele voorstellingen rond het festivalthema ‘Roma, città eterna’.