Tweede première voor Soldaat van Oranje

De musical Soldaat van Oranje speelt bijna een jaar, maar de meeste acteurs zijn vervangen. „Zoiets had ik nog nooit gezien. Ik wilde er meteen bij horen.”

Een jaar, was de stiekeme schatting. Als alles meezat, zou Soldaat van Oranje misschien een jaar lang kunnen draaien. En daarop was ook de financiering gebaseerd: als de musical een jaar lang volle zalen zou trekken (1.103 stoelen per avond) zou men de investering van 9 miljoen euro hebben terugverdiend. De voorstelling ging vorig jaar oktober in première, maar houdt er komende oktober nog niet mee op. De toeloop blijft constant hoog. En intussen is de speelduur verlengd tot eind januari 2012, waarmee de productie dus winstgevend wordt. „Ik begin nu zelfs te hopen dat we nog kunnen doorgaan tot de zomer van volgend jaar”, zegt coproducent Fred Boot. „Zo lang de kaartverkoop goed blijft gaan en we erin slagen de productie op niveau te houden.”

Soldaat van Oranje, gebaseerd op de oorlogsmemoires van Erik Hazelhoff Roelfzema, wordt in multibreedbeeld gespeeld in een tot theaterzaal omgebouwde hangar van het werkloos geworden militaire vliegveld Valkenburg. Het publiek reist op een immense draaischijf met de acteurs van het ene tafereel naar het andere. Maar die acteurs zijn bijna een jaar na de première niet meer dezelfden. Bijna iedereen heeft plaatsgemaakt voor een opvolger. Volgende woensdag gaat de musical zelfs voor de tweede keer in première.

„Ik heb deze rol 280 keer gespeeld, en 280 keer was dat leuk en oprecht”, aldus Matteo van der Grijn, die als Erik het middelpunt van het epos vormde. „Maar ten tijde van de première vroeg onze regisseur Theu Boermans mij al of ik na een jaar twee producties wilde spelen bij het Nationale Toneel, waarvan hij artistiek directeur zou worden. Dat vond ik een schitterend aanbod. Bovendien was toen nog niet bekend hoe lang we het met Soldaat zouden volhouden. Maar als Theu me dat niet had gevraagd, zou ik misschien nóg wel een jaar met veel plezier zijn gebleven.”

Zijn rol is nu overgenomen door Julian Looman, die tot dusver vooral in Oostenrijk werkte. Hij zag Soldaat voor het eerst als bezoeker, vertelt hij: „Zoiets had ik nog nooit gezien. Ik wilde er meteen bij horen. Een paar maanden later kreeg ik te horen dat er audities waren voor een nieuwe Erik. Het is de bedoeling dat ik mijn eigen Erik ontwikkel. Dat is ook wat Theu zei toen hij veertien dagen met de nieuwe ploeg kwam repeteren: we maken een nieuwe Soldaat.”

De opvallendste castwisseling is de rol van koningin Wilhelmina, die aanvankelijk werd gespeeld door Catherine ten Bruggencate. Deze zomer stond Petra Laseur in haar plaats. Nu neemt Anne Wil Blankers, die de vroegere vorstin eerder al vertolkte in een toneelstuk en een tv-serie, de rol voor drie maanden over. Op sommige avonden treedt Sylvia Poorta aan. En wellicht keert Petra Laseur eind dit jaar nog terug. „Dit is eigenlijk mijn vrije half jaar”, zegt Anne Wil Blankers. „Half november begin ik te repeteren voor een nieuwe toneelrol. Dit is een tussentijds feestje. Als de muziek om 8 uur begint, krijg ik het gevoel dat de trein weer gaat rijden en me langs allerlei leuke perrons zal brengen.”

Ook zij zegt haar voorgangster niet te kopiëren, evenmin als haar eigen vorige Wilhelmina’s: „Maar als ik eenmaal dat dikmaakpak aan heb, krijg je vanzelf een bepaalde houding en tred.”

    • Henk van Gelder