Lowlands is bij uitstek politiek

Politiek hoort bij popmuziek, dus Norbert Pek juicht de door het Lowlandsfestival georganiseerde acties en toespraken tegen Geert Wilders toe. Maar Robin te Slaa vindt de gemaakte vergelijkingen met fascisme onterecht.

Bezoekers van Lowlands ontvingen deze week een bedankmail met het verzoek om een filmpje van het Elbow-optreden op te sturen naar alle PVV-Kamerleden en VVD-staatssecretaris Halbe Zijlstra. De Lowlands-organisatie stelde: „Zanger Guy Garvey is het levende bewijs dat muziek en cultuur in de volle breedte verzoent en samenbindt. Daar kunnen de Hofnar van Prins Carnaval van Kleingeesterveen en zijn marionettenkabinet nog veel van leren.” Die hofnar, dat is Geert Wilders.

Daarmee kwam de PVV-leider er nog goed van af: eerder werd hij door Lowlands gebombardeerd tot ‘cultuurterrorist met de peroxidepruik’ en ‘geperoxideerde volkspopulismuspipo’. Dit was op 16 november 2010, toen Lowlands zich voor het eerst fel politiek uitte, met een persbericht.

Bij de aftrap van Lowlands, vorige week, sprak Lowlandsdirecteur Eric van Eerdenburg over de „NSB-achtige sfeer” die de PVV veroorzaakt. „Er is een parallel te trekken met de jaren 30 van de vorige eeuw: het ophitsen tegen buitenlanders, de hetze tegen cultuur, het haat prediken tegen alles wat links en elitair zou zijn.” Van Eerdenburg krijgt er flink van langs. Hij zou zich als festivaldirecteur niet in het politieke spectrum moeten mengen: een festival hoort sowieso niet gekleurd te zijn. Ik vind het echter een verademing. Het is onzin dat een festival als Lowlands zich niet politiek uit mag spreken: Lowlands hoort bij de popcultuur en popcultuur kan niet zonder stellingname. En bij stellingname hoort ook: ergens tegen zijn.

De politieke uitingen van Lowlands zijn anno 2011 niet gangbaar. Het vertrouwde huwelijk tussen muziek en politiek lijkt eerder te zijn uitgelopen op een echtscheiding. Festivals worden niet meer tégen iets opgericht. En muzikanten? Natuurlijk zijn er uitzonderingen, maar het woord ‘protestzanger’ doet niet voor niets gedateerd aan. In de jaren zestig waren politiek en muziek bijna synoniemen. Zo werd in 1967 het The Spirit Of America Festival opgericht als protest tegen de Vietnam-oorlog. Door de jaren heen bleef het festival politiek geladen, in 1984 sprak president Ronald Reagan er nog voor een massa van 60.000 mensen. Natuurlijk kan Woodstock niet ongenoemd blijven.

Toch is het nu niet helemaal stil. In 2006 voelden muzikanten onder leiding van Tom Barman (dEUS), zich geroepen het 0110-festival op te richten ‘voor verdraagzaamheid, tegen racisme, tegen extremisme, tegen zinloos geweld’. Aanleiding was het Vlaams Belang dat in Antwerpen op 33 procent van de zetels stond in de peilingen. Het werd een veelbesproken evenement. Barman, die er tevreden op terugkijkt, wil zich sindsdien niet meer politiek uitspreken.

Van Eerdenburg toont lef. Wie ageert tegen de PVV kan stuiten op onverbloemd machtsvertoon, regelmatig in de vorm van (dreigen met) een subsidiestop of opheffing. De Willem Arondéus Lezing, Humanitas, Marokko.nl – velen kunnen erover meepraten. Onlangs maakte de PVV in Brabant nog bekend dat ze de subsidie van de culturele denktank Nexus Instituut van oprichter Rob Riemen wil intrekken, wegens een ‘haatcampagne’ tegen de partij. Riemen legt een verband tussen fascisme en de PVV. Van Eerdenburg nodigde Riemen hoogstpersoonlijk uit op Lowlands. Die keuze is een stuk beschaafder dan mailboxen van politici massaal vervuilen met een filmpje. Zoiets werkt alleen maar averechts. Lowlands moet nog schaven aan de vorm van haar protest.

Onderweg naar 2012 moet Lowlands zich vooral politiek blijven uitspreken. En als de programmering ook maar één dag heeft zoals die Lowlands-zondag van 2007 (Patrick Watson, The Shins, Arcade Fire en LCD Soundsystem achter elkaar, wat een weelde), dan sta ik in 2012 overal vooraan.

Norbert Pek is schrijver en journalist voor onder meer Nieuwe Revu.

    • Norbert Pek