Leem dat tussen je tenen door naar boven spuit

Driekwart van Nederland is platteland. Een op de drie Nederlanders woont er. Daarom deze zomer de wereld van het dorp Opende. Vandaag: de boswachter. „Landschap is van de streek.”

Nederland - Opende - ( Groningen ) - 04-07-2011 Boswachter Nico Boele Foto: Sake Elzinga

‘God had de wereld geschapen en hij was tevreden. Maar toch. Alsof er iets ontbrak. Nog één mooie plant. En hij schiep het riet, het prachtige, wuivende riet. Dat had de duivel gezien. De duivel kon de volmaaktheid van de schepping niet verdragen. Hij zette zijn tanden in het riet. Daarom draagt riet nog altijd een duivelsKajsa Ollongren (44) nu de hoogste trede bereikt. Sinds vorige week is ze secretaris-generaal op Ruttes ministerie van Algemene Zakenbeet. Kijk maar naar die verdikking in het blad en die puntjes. Tien euro voor de eerste die me riet brengt zonder duivelsbeet.”

Boswachter Nico Boele (55) is een verhalenverteller. Namens Staatsbosbeheer is hij verantwoordelijk voor 1.700 hectare waardevol cultuurlandschap in het Groningse Westerkwartier. „Landschap is een decor voor verhalen, dialecten en cultuur”, zegt hij. „Als ik me uitsluitend richt op natuurbeheer, ben ik een autist. Ik leg verbindingen.”

Hij werkt al 32 jaar bij Staatsbosbeheer, de meeste jaren in het Westerkwartier. Hij heeft de huizen zien „verkitschen”, zoals hij dat noemt. „Alsof de Gamma er overheen gevlogen is: kunststof kozijnen, smeedijzeren hekken, sierbestrating.”

Hij heeft het landschap zien „verhorsen”. Paardenliefhebbers en hobbyboeren namen de plaats van landbouwbedrijven in.

Hij herinnert zich hoe boeren en natuurbeschermers aan het eind van de jaren negentig „met hooivorken naar elkaar gooiden”. De discussie over landschap was volledig gepolariseerd. Natuurbeschermingsorganisaties probeerden hun plannen op te leggen. „Zonder eerst de thermometer in de samenleving te steken”, zegt Boele. Zij bezaten de meeste grond. Zo gedroegen ze zich, ook Staatsbosbeheer. „Je moet hier meeleven en meebewegen met de boeren. Anders breng je niks tot stand. Landschap kent geen eigenaar. Landschap is van de streek.”

Landschapsbeheer staat op een keerpunt. Boele weet dat zeker. In elk geval in het Westerkwartier. Alle „binnen- en buitenspelers” staan op het punt zich te verenigen in een groene gebiedscorporatie. „Allemaal voelen ze zich met hart en ziel verbonden aan het landschap. Die bepaalt de eigenheid van de streek.”

Op weinig plaatsen in Nederland melden zich zoveel vrijwilligers voor landschapsbeheer als hier. „Niet om Staatsbosbeheer te helpen. Ze doen het voor het Peebos, hun dorp, het Westerkwartier.”

Zo kwam ook ‘t Blôde Fuottenpaad tot stand, een wandelroute door het coulissenlandschap. Een attractie die inmiddels landelijke bekendheid geniet en waar ze in Opende trots op zijn. „Vooral kinderen vinden het heerlijk om de natuur blootsvoets met al hun zintuigen te ondergaan”, zegt Boele. „Waden door plassen, in een schapenkeutel trappen, stappen over leem dat tussen je tenen door naar boven spuit.”

Dit is pas het begin, als het aan Boele ligt. Een corporatie zou het beheer van houtsingels in eigen hand kunnen nemen. Biomassa die vrijkomt, kan worden omgezet in elektriciteit. Opende zou op energiegebied zelfvoorzienend kunnen zijn.

Dick Wittenberg