'Laatste liefde is als een laatste sigaret'

Danser en acteur Michail Baryshnikov (63) speelt alleen op ‘neutraal terrein’. „Als de productie naar Rusland gaat, doe ik niet mee.”

„Het gaat om een oudere man en een jonge vrouw”, zegt danser en acteur Michail Baryshnikov (63) over In Paris, de Russische theaterproductie waarmee hij deze week in Groningen staat, kort na de wereldpremière in Helsinki. Opmerkelijke uitspraak: V Parizje, gebaseerd op het gelijknamige verhaal van de Russische schrijver Ivan Boenin uit 1942, lijkt toch vooral over de onpeilbare melancholie van Russische ballingschap te gaan: man, ex-generaal in ballingschap sinds zijn ‘witte’ partij de burgeroorlog van de jaren 20 verloor, ontmoet in Parijs een jonge vrouw die bedient in een Russisch restaurant. Ze gaan een keertje naar de bioscoop en daarna, zonder veel romantische plichtplegingen, met elkaar naar bed. Ze kruipen bij elkaar omdat hun leven leeg en kil is. Maar dan sterft de man onverwachts – er is geen remedie voor de balling.

„Nee nee, dit stuk gaat niet over de huidige tijd”, verweert Baryshnikov zich, zelf een van de bekendste Russische ballingen sinds hij in 1974 op geruchtmakende wijze van een tournee van het Bolsjoj-ballet gebruikmaakte om in Canada politiek asiel aan te vragen. Sindsdien is Baryshnikov, zegt hij, niet in Rusland terug geweest, hoewel dat sinds de val van het communisme natuurlijk best zou kunnen. Maar hij voelt er niet voor. „Ik maak een onderscheid tussen de Russische cultuur en de Russische structuur”, zegt Baryshnikov. Zelf is hij een etnische Rus, in de voormalige Sovjet-republiek Letland geboren. In het inmiddels onafhankelijke Letland is hij overigens wel terug geweest. De tournee van In Paris speelt zich dan ook geheel af op wat deze danser/acteur „neutraal terrein” noemt: in Helsinki, Groningen, Californië, Israël. „Als regisseur Dmitri Krymov de productie naar Rusland wil brengen, prachtig, maar dan zonder de mannelijke hoofdrolspeler”, zegt Baryshnikov met een blik terzijde, want Krymov zit in Groningen mede aan tafel. Samen hebben de heren vanochtend de stad verkend: „Alles zo netjes en verzorgd, tot in het kleinste hoekje.”

Hoe zijn Baryshnikov en Krymov (57) – die als regisseur van het Dmitri Krymov Laboratory in de Russische theaterwereld sterk aan de weg timmerde – met elkaar in contact gekomen? „Wederzijdse kennissen”, luidt hierop unisono het vage antwoord.

En waarom juist dit verhaal van Boenin, de Russische emigrantenauteur bij uitstek als uitgangspunt voor een productie genomen?

Ook Krymov wuift iedere suggestie van de thematiek van de ballingschap als motief voor de dramatische keuze weg: „Het is gewoon een prachtige tekst over een laatste liefde, zo mooi als een koraal”. „Een laatste liefde is een ingrijpend thema, net zoiets als een laatste sigaret”, vult Baryshnikov aan.

In Paris: 26, 27 en 28 augustus te zien op het Noorderzon Performing Arts Festival Groningen in het Noorderplantsoen. Inl: www.noorderzon.nl

    • Raymond van den Boogaard