Hogere belastingen voor rijken onvermijdelijk

Het fenomeen van miljardairs die vragen om zwaarder te worden belast klinkt als kalkoenen die zich vrijwillig melden voor de slacht. Toch is dit wat een paar rijke, beroemde Franse kapitalisten en bestuurders van grote ondernemingen deze week deden. Kennelijk het voorbeeld van de Amerikaanse superbelegger Warren Buffett volgend, zeiden ze graag een ‘buitengewone’ belasting te willen betalen om Frankrijk van zijn begrotingsproblemen af te helpen. Ze hadden toen misschien wel al enig idee van wat er zat aan te komen: twee dagen later heeft de Franse regering de hogere inkomens immers een toeslag van 3 procent opgelegd.

Frankrijk zal wellicht geen uitzondering blijven. De meeste westerse regeringen denken nu dat het belasten van de rijken weer terug is op de agenda, na drie decennia waarin ze de theorie aanhingen die zegt dat lagere belastingen voor de welgestelden positief zijn voor de hele economie. Nu er van Washington tot Warschau bezuinigd moet worden, kunnen regeringen erachter komen dat het lastig is de rijken de pijn te besparen die alle anderen wel moeten dragen.

De oproep om ‘de rijken te plukken’ is een vruchtbare voedingsbodem voor populisten waar ook ter wereld, en het blijft de slogan van linkse politici die uit zijn op een makkelijke boodschap.

Bovendien weten veel regeringen al lang dat, als het om begrotingszaken gaat, het belasten van de rijken niet veel gewicht in de schaal legt. Door hun beperkte aantal zal een verhoging van hun belastingaanslagen er niet voor zorgen dat de budgettaire gaten van de overheden gedicht worden. En het hangt ervan af hoe je ‘de rijken’ definieert: hoe hoger de drempel, des te lager de opbrengst.

De Franse regering heeft de grens getrokken bij 500.000 euro per jaar – dat is ruim drie maal zo hoog als de definitie van 200.000 dollar op jaarbasis die de Amerikaanse president Barack Obama voor de rijken hanteert. Daarom zal de extra belasting die Frankrijk wil invoeren voor de topinkomens nog geen 2 procent bijdragen aan de bezuinigingsronde van deze week.

Maar deze tegenwerpingen gaan voorbij aan het belangrijkste punt. In de ‘echte wereld’ was de groei in het decennium vóór de financiële crisis in het Westen meestal ongelijk verdeeld, waarbij de breder wordende kloof ten dele kon worden verklaard uit de daling van de belastingen voor topverdieners. Een toename van de ongelijkheid is misschien niet zo’n probleem als iedereen van de economische groei profiteert, maar wordt onacceptabel in tijden van krimp.

Regeringen kunnen alleen maar bezuiningsmaatregelen aanvaard krijgen als ze met overtuigende argumenten komen dat de pijn door iedereen zal worden gedeeld. In dat opzicht is het belasten van de rijken zowel in economische als in politieke zin verstandig.

Pierre Briançon

Vertaling Menno Grootveld

    • Pierre Briançon