Die kolencentrale komt er toch wel

De kolencentrale van RWE in de Eemshaven heeft grote problemen om de vergunningen rond te krijgen.

Maar uit- of afstel is voor het energiebedrijf geen optie.

Het moet de grootste kolengestookte elektriciteitscentrale in Nederland worden. Maar of de fabriek ooit stroom zal produceren, is nu onzekerder dan ooit. In een 33 pagina’s tellende uitspraak haalde de Raad van State deze week een streep door de ‘natuurvergunningen’ die het rijk en de provincies Groningen en Friesland hebben afgegeven aan energieconcern RWE/Essent. Die papieren zijn onontbeerlijk om de centrale van 1.600 megawatt – genoeg om twee miljoen huishoudens van elektriciteit te voorzien – in gebruik te nemen.

Tegelijkertijd vernietigde de hoogste bestuursrechter ook het rijksbesluit om de vaargeul tussen de Eemshaven en de Noordzee te verdiepen en te verbreden. Die ingrepen zouden noodzakelijk zijn om de grote hoeveelheden steenkolen veilig en efficiënt naar de centrale te varen.

In beide gevallen oordeelde de Raad van State dat de vergunningverleners onvoldoende rekening hadden gehouden met de schadelijke gevolgen voor de natuur in het kwetsbare Waddengebied, dat nationaal en internationaal de status van ‘speciale beschermingszone’ geniet.

RWE/Essent noemt de uitspraken „zeer teleurstellend”. Het bedrijf steekt 2,6 miljard euro in de centrale, waarvan de bouw halverwege is. De investering geldt als trekpaard van het project ‘Energy Valley’, waarmee overheden en bedrijfsleven de Eemshaven leven willen inblazen. Begin 2014 zou de centrale op het net moeten worden aangesloten. Dat zal nu vrijwel zeker later worden en ook tot extra kosten leiden.

Deze strop komt bovenop de financiële tegenslagen die het Duitse moederbedrijf al langer plagen. De ban op kernenergie, die de Duitse regering dit voorjaar afkondigde, levert een flinke verliespost op. RWE had zich juist sterk gemaakt voor het langer openhouden van zijn kerncentrales. Ook langlopende contracten voor gasleveranties spelen de energiereus uit Essen parten. RWE sloot ze destijds af voor prijzen die beduidend boven het huidige en verwachte niveau op de gasmarkt liggen.

Stoppen of uitstellen van de kolencentrale in de Eemshaven is geen optie, zegt woordvoerder Jeroen Brouwers van Essent. „Wij zien voldoende mogelijkheden om de geconstateerde lacunes te repareren.” Het gaat volgens hem om „de meest moderne centrale in zijn soort”, die een „belangrijke rol zal spelen in de levering van betaalbare stroom”.

Milieuorganisaties en actiegroepen van Waddenbewoners zijn daarentegen opgetogen. „Dit is een groot succes”, reageerde burgemeester Kristin Mahlitz van het Duitse Waddeneiland Borkum. Johann Smid van het burgerinitiatief ‘Zuivere Lucht’ in het Duitse Oost-Friesland zei dat RWE/Essent nu de rekening krijgt van een onverantwoorde gok.

De tegenstanders hebben zich van meet af aan fel verzet tegen de kolencentrale. Ze keren zich vooral tegen de schadelijke gevolgen voor natuur en klimaat en tegen het concept van de centrale. „Het is een conventionele poederkoolcentrale, die zeker veertig jaar meegaat. Daarmee frustreer je de komende decennia de noodzakelijke omschakeling naar duurzame energie”, zegt Ron Wit van de Stichting Natuur en Milieu.

Toen het verzet politiek niet aansloeg, wendden de tegenstanders zich tot de rechter. Dat leverde de afgelopen jaren een kluwen aan procedures op met als actuele tussenstand, dat RWE/Essent nog over geen enkele vergunning beschikt die nodig om de centrale in gebruik te nemen.

Bij de uitspraken van gisteren draait het om de vergunningen in het kader van de Natuurbeschermingswet. Daarnaast zijn ook de vereiste vergunningen in het kader van de Wet milieubeheer en de Wet verontreiniging oppervlaktewateren niet rond. Ook bij deze laatste twee trekken de tegenstanders alle procedurele registers open.

Minister Verhagen (Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, CDA) zei gisteren nadat de vergunningen door de Rada vernietigd waren dat hij „alle vertrouwen” dat er nieuwe natuurvergunningen komen. Wel zei hij te verwachten dat de ingebruikneming van de kolencentrale vertraging oploopt. Maar die zal volgens hem niet leiden tot structurele problemen voor de stroomvoorziening in Nederland. Het doel blijft „een evenwichtige mix van energie” en daar horen ook kolen in, zegt de minister.

Commentaar pagina 17

    • Joop Meijnen