Eindelijk duidelijkheid: de Libische leider heet Gathafi, en niet anders

A picture of ousted Libyan leader Muammar Gaddafi is seen on the ground of the ransacked Bab al-Aziziya compound in Tripoli August 26, 2011. Libyan rebels said they were sending in special forces units in their hunt for fugitive strongman Muammar Gaddafi, whose supporters are now pinned down in pockets of resistance in the capital, Tripoli. REUTERS/Zohra Bensemra (LIBYA - Tags: CIVIL UNREST POLITICS CONFLICT) Een foto van de op de vlucht geslaagde Libische leider Gaddafi bij het Bab al-Aziziya complex in Tripoli. Foto Reuters / Zohra Bensemra

We zijn er uit. De op de vlucht geslagen leider van Libië heet niet Gaddafi, Kadhafi, Qadaffi, Khadafy of een van de andere meer dan honderd variaties die circuleren. De ‘Leider van de Revolutie’ heet Gathafi.

Zo luidt namelijk de schrijfwijze in het paspoort van de oudste zoon van de Libische kolonel, Mohammed Gaddafi (Gathafi dus eigenlijk), te zien in een filmpje gemaakt door Libische rebellen in Gaddafi’s Bab al-Aziziya complex. En omdat er vanuit kan worden gegaan dat Mohammed de achternaam heeft meegekregen van zijn vader, zal ook de kolonel Gathafi prefereren, hoewel hij doorgaans weigert een andere taal dan Arabisch te gebruiken.

Kaddafi, Kadafi, Kadhafi, Khadaffi, Gaddafi…

Het spellen van de naam van de Libische leider is al maanden voer voor discussie. Zo’n beetje elke krant en nieuwssite houdt er z’n eigen spelling op na. In nrc.next schreef Wilmer Heck enige tijd geleden hoe dat komt:

“Redacties beslissen zelf hoe ze transcriberen uit het Arabisch. In de meeste gevallen leidt dat tot kleine verschillen: Mubarak (NRC) of Moebarak (Trouw). Het zijn de specifieke kenmerken van de naam Gaddafi die tot zoveel verschillende schrijfwijzen leiden. Om de klank van de eerste Arabische letter na te bootsen kan je kiezen voor een q, een g en een k, maar ook voor de kh en de gh. Hetzelfde geldt voor de middelste letters en de laatste: dd, dh, en fi, of ffi.”

In Nederland zijn veel verschillende schrijfwijzen te vinden. Persbureau ANP schrijft bijvoorbeeld Kaddafi, net als sites die daar gebruik van maken, als NU.nl en die van de Volkskrant. Trouw noemt hem Kadafi, terwijl de NOS het op Kadhafi houdt, waar RTL weer Khadaffi schrijft. Het ministerie van Buitenlandse Zaken schrijft liever Qadaffi.

Ook buiten Nederland zijn veel verschillende spellingswijzen te vinden. In de Engelstalige wereld lijkt een stuk minder onenigheid, hoewel er verschillen zijn. Zo vindt je bij CNN Gadhafi, waar de BBC, net als bijvoorbeeld The Guardian, en Al Jazeera. Maar de LA Times schrijft weer Kadafi en het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken maakt er Qadhafi van.

NRC: gemeenschappelijk houvast bij transcriptie

NRC Handelsblad, nrc.next en nrc.nl schrijven, net als persbureau Reuters, Gaddafi. Wilmer Heck:

“nrc.next en NRC Handelsblad volgen persbureau Reuters en schrijven Gaddafi. Waarom? ‘Je moet een gemeenschappelijk houvast hebben bij de transcriptie’, zegt buitenlandredacteur Carolien Roelants. Maar hoe komt Reuters tot die keuze? ‘Dat komt voort uit onze huisstijl’, zegt een medewerker die anoniem wil blijven. Ze mailt het deel uit die huisstijl over Arabische namen. Daarin staat onder andere dat die eindigen op i en niet op y. Argumenten worden niet gegeven.”

Dus nu is het voor eens en altijd Gathafi?

Nee. Met de vondst van het paspoort lijkt weliswaar duidelijk dat de familie van Gaddafi, en de leider zelf waarschijnlijk ook, ‘Gathafi’ prefereert. Maar bij NRC blijft het ‘Gaddafi’. Chef van de buitenlandredactie van NRC Handelsblad, René Moerland, zegt daarover:

“Het is maar een van de vele transcriptieregels en wij houden vast aan de onze. Al is het maar om redenen van consistentie.”

Dus schrijft of belt u niet om het te laten veranderen, zoals Leo McGarry in The West Wing deed naar The New York Times:

(via The Atlantic)

    • Peter van der Ploeg