Van mij mag Lowlands 2012 ook weer anti-PVV zijn

Prima dat Lowlands ageert tegen de PVV – al is politici spammen niet zo chic.

Belangrijker is het festival zelf: minder carnaval, meer muziek, a.u.b.

Illustratie Sebe Emmelot

Bezoekers van Lowlands ontvingen deze week een bedankmail met het verzoek om een filmpje van het Elbow-optreden op te sturen naar alle PVV-Kamerleden en VVD-staatssecretaris Halbe Zijlstra. De Lowlands-organisatie stelde: „Zanger Guy Garvey is het levende bewijs dat muziek en cultuur in de volle breedte verzoent en samenbindt. Daar kunnen de Hofnar van Prins Carnaval van Kleingeesterveen en zijn marionettenkabinet nog veel van leren.” Die hofnar, dat is Geert Wilders.

Daarmee kwam de PVV-leider er nog goed van af: eerder werd hij door Lowlands gebombardeerd tot ‘cultuurterrorist met de peroxidepruik’ en ‘geperoxideerdevolkspopulismuspipo’. Dit was op 16 november 2010, toen Lowlands zich voor het eerst fel politiek uitte, met een persbericht.

Behalve over politiek, sprak Lowlands-directeur Eric van Eerdenburg ook over de samenstelling van het festivalpubliek dit jaar. Hij moet hier ontevreden over zijn geweest, want in een interview met 3VOOR12 kondigde hij een herinrichting van de kaartverkoop aan. Het doel: zeker weten dat ‘toegewijde muziekliefhebbers’ naar Lowlands komen. Hij wil dit bereiken door kaartverkoop via clubs als Melkweg, Tivoli en Paradiso en avondprogramma’s van 3FM.

Die uitspraak is een reactie op het snelle uitverkopen van het festival toen de line-up nog volstrekt onbekend was. Het commentaar: Lowlands zou bezoekers trekken die non stop kritiekloos willen feesten, terwijl mensen die een zorgvuldige keuze maakten op basis van de programmering, niet meer aan bod kwamen. Van Eerdenburg lijkt het met dit commentaar eens te zijn.

Door de bovenstaande uitingen krijgt Van Eerdenburg er flink van langs. De beschuldigingen?

Van Eerdenburg zou zich als festivaldirecteur niet in het politieke spectrum moeten mengen: een festival hoort sowieso niet gekleurd te zijn.

Van Eerdenburg zou alleen gelijkgestemden op zijn festival willen hebben.

Van Eerdenburg zou zich elitair opstellen door eisen te stellen aan zijn eigen bezoekers.

En ga zo maar door.

Ik vind de keuze van Eric van Eerdenburg om zich uit te spreken een verademing. Natúúrlijk is het onzin dat een festival als Lowlands zich niet politiek uit mag spreken: Lowlands hoort bij de popcultuur en popcultuur kan niet zonder stellingname. En bij stellingname hoort ook: ergens tegen zijn. Zo draag ik de Zwarte Cross een warm hart toe sinds ze in het programmaboekje garandeerde ‘100% Kane-vrij’ te zijn. Dat getuigt van muziekliefde.

Van Eerdenburg toont lef. Dat is niet iedereen gegeven. Wie ageert tegen de PVV kan stuiten op onverbloemd machtsvertoon, regelmatig in de vorm van (dreigen met) een subsidiestop of opheffing. De Willem Arondéus Lezing, Humanitas, Marokko.nl – velen kunnen erover meepraten. Onlangs maakte de PVV in Brabant nog bekend dat ze de subsidie van de culturele denktank Nexus Instituut van oprichter Rob Riemen wil intrekken, wegens een ‘haatcampagne’ tegen de partij.

Riemen legt een verband tussen fascisme en de PVV. Van Eerdenburg nodigde Riemen afgelopen weekend hoogstpersoonlijk uit op Lowlands. Die keuze is een stuk beschaafder dan mailboxen van politici massaal vervuilen met een filmpje. Zoiets werkt alleen maar averechts. Lowlands moet nog schaven aan de vorm van haar protest.

Wat wel vreemd is: dat een popfestival openlijk commentaar geeft op de eigen bezoekers. je kunt je er iets bij voorstellen. Als je een kroeg opent voor cowboys en er komen steeds meer indianen zitten, dan denk je: hoe kom ik van die indianen af. Ook al betalen ze keurig hun rekening en vinden ze jouw kroeg prachtig.

Toch moet Lowlands de hand in eigen boezem steken. Ik ben zelf vaak op Lowlands geweest. Regelmatig als bezoeker, maar ook in werkverband met 3VOOR12 of voor de tv-uitzendingen van de VPRO. De ene editie was nog sterker dan de ander en aan legendarische concerten geen gebrek. Toch ben ik de laatste drie jaar niet meer geweest. De programmering was minder overtuigend. Ik ging liever naar kleinere festivals als Haldern Pop (vlak over de Duitse grens) en Into The Great Wide Open. Dit jaar worstelden de programmeurs van Lowlands duidelijk met het aanbod. Grote namen waren moeilijk te krijgen, waardoor opeens de uit de hand gelopen jamsessieband Dewolff in de Alpha stond en de flinterdunne Killers-pastiche Handsome Poets in de Grolsch. Dan zitten de ‘toegewijde muziekliefhebbers’ nog liever op een besmeurde DIXI.

Maar de Lowlands-organisatie vergist zich in de invloed die zij kan uitoefenen op de bezoekerssamenstelling. Zo’n samenstelling ontwikkelt zich; dat gebeurt bij elk groeiend festival. Tijdens de eerste editie van A Campflight To Lowlands Paradise (1993) werden 7.500 kaarten verkocht, in 1994 12.500 kaarten, in 1995 25.000 kaarten en in 2010 zat het aantal al op 55.000, net als dit jaar.

Lowlands is een stuk carnavalesker geworden. Sta je opeens naast Mickey Mouse in de rij voor pannekoeken. Even wennen, al werd het warme onthaal van de acts er niet minder om. Het zogenaamde uitgaanspubliek zal blijven komen, daar verandert een andere kaartverkoop niets aan.

Onderweg naar 2012 moet Lowlands zich vooral politiek blijven uitspreken, in hopelijk de juiste vorm en inhoud. En als de programmering ook maar één dag heeft zoals die Lowlands-zondag van 2007 (Patrick Watson, The Shins, Arcade Fire en LCD Soundsystem achter elkaar, wat een weelde), dan staat deze toegewijde muziekliefhebber in 2012 overal vooraan.

Norbert Pek is schrijver en journalist voor o.a. Nieuwe Revu.

    • Norbert Pek