Steve Jobs stopt ermee, maar heeft voor altijd gelijk

Door gezondheidsproblemen stopt Steve Jobs definitief als baas van Apple. De bedenker van iPod, iPhone en iPad wist zijn eigenwijsheid om te zetten in succesformules.

2008: Jobs toont de nieuwste, nog dunnere iPod. Foto Bloomberg Steve Jobs, chief executive officer and co-founder of Apple Inc., introduces a new iPod model during an event entitled "Let's Rock" at the Yerba Buena Center for the Arts Theater in San Francisco, California, U.S., Tuesday, Sept. 9, 2008. Jobs introduced thinner iPod media players that can hold twice as many songs, showing off new designs to entice consumers during the holiday shopping season. Photographer: Daniel Acker/Bloomberg News BLOOMBERG NEWS

De 56-jarige Steve Jobs, oprichter en topman van technologiebedrijf Apple, legt zijn functie definitief neer. Het Amerikaanse technologiebedrijf verliest de drijvende kracht achter innovaties als de iPod, iPhone en iPad. En een charismatische topman die de koers van het bedrijf in veertien jaar tijd opstuwde van 5 tot bijna 400 dollar per aandeel.

Jobs wordt al jaren gekweld door chronische ziektes en is niet langer in staat het bedrijf te leiden. Zijn opvolger wordt Tim Cook, de Apple-directeur die ook al tijdens de laatste medische verloven van Jobs de touwtjes in handen had. Met een simpel briefje kondigde Steve Jobs gisteren zijn vertrek aan. „Ik heb gezegd dat ik de eerste zou zijn die zou laten weten als ik niet meer aan de plichten en verwachtingen van mijn functie als topman kan voldoen. Helaas is dat nu het geval.”

Jobs blijft op eigen verzoek wel aan als bestuursvoorzitter. Dat is een rol op de achtergrond, vergelijkbaar met de manier waarop Microsoft-oprichter Bill Gates zich in 2000 terugtrok om zich toe te leggen op het weldoenerschap.

Het is de vraag of Jobs ook zo’n tweede carrière is gegeven. Hij herstelde van alvleesklierkanker, onderging een levertransplantatie maar blijft sterk vermagerd. Zijn fysieke gesteldheid is op zijn best broos te noemen, hoewel hij zijn medisch verlof in de afgelopen maanden onderbrak om onder meer de iPad2 te presenteren – zijn laatste geesteskind. Ook voor webdienst iCloud kwam Jobs nog een keer het podium op in de vertrouwde uitrusting van zwarte coltrui, spijkerbroek en sportschoenen. Maar zichtbaar vermoeid liet hij het grootste deel van de presentatie al over aan collega’s.

Jobs drukte decennialang zijn stempel op consumentenelektronica. In de jaren zeventig legde hij mede de grondslag voor de moderne personal computer. Tot die tijd waren computers alleen bestemd voor grote bedrijven. Eigenwijsheid stond hoog in het vaandel: zo wist Jobs begin jaren tachtig John Sculley, de topman van Pepsi, naar Apple te lokken met de woorden „It’s more fun to be a pirate than to join the navy.”

Maar de komst van Sculley leidde uiteindelijk tot Jobs vertrek in 1985. Hij ging na de introductie van de Macintosh met ruzie weg – Jobs was zeker in zijn begintijd geen goede planner en vergde met zijn hang naar perfectie het uiterste van collega’s. Jobs’ woedeuitbarstingen zijn legendarisch, zijn uithalen naar concurrenten als Microsoft en Google nog steeds snoeihard.

Na 1997 begon Jobs aan de belangrijkste fase van zijn carrière. Hij had geleerd van NeXT – een mislukt computerbedrijf dat door Apple werd opgekocht – en Pixar, de animatiestudio die in 2006 door Disney zou worden overgenomen. Apple was bijna failliet en Jobs kreeg de kans alsnog zijn gelijk te krijgen.

Met de bolle iMac kon Apple zich weer onderscheiden ten opzichte van de ‘grijze’ concurrenten. Maar het was de iPod waarmee hij tien jaar geleden de mobiele revolutie begon en de platenlabels tot wanhoop dreef. De iPhone schudde daarna de telecomindustrie wakker: begin 2007 leek dit nog een dure gadget voor vermogende Apple-fans. Nu is de telecomwereld veranderd, precies zoals Jobs voorzag.

Jobs mag dan het symbool van het technologisch vernuft in Silicon Valley zijn, hij voelde zich met name thuis op het kruispunt van technologie en cultuur. Dat benadrukte hij nog eens tijdens de introductie van de iPad, de tablet pc waarop hij boeken, kranten en tijdschriften een digitale toekomst beloofde. Maar dan wel onder de strikte commerciële voorwaarden van Apple.

Net zo hard probeert Apple nu het marktaandeel van zijn mobiele besturingssysteem te verdedigen. Er lopen tientallen rechtszaken tegen bedrijven die de iPhone of iPad, in de ogen van Apple, kopiëren. Jobs beloofde bij een van de eerste presentaties van de Apple-gadgets al vuurwerk: „Boy, did we pattern this...”

Met de iPad weet de oprichter nog een keer zijn gelijk te halen. Hij vergeleek tablet pc’s met personenauto’s en pc’s met vrachtwagens. Hoongelach in de technologiewereld, maar amper anderhalf jaar later gooit zelfs HP als grootste computerfabrikant ter wereld de handdoek in de ring.

Er volgt straks nog een erfenis, in november. Dan verschijnt de geautoriseerde biografie Steve Jobs, geschreven door de gerenommeerde Amerikaanse journalist Walter Isaacson. Isaacson schreef eerder de biografieën van Einstein, Henry Kissinger en Benjamin Franklin. Een geniale zakenman als Steve Jobs hoort in de ogen van veel Amerikanen en Apple-gebruikers zeker in dat rijtje thuis.

    • Marc Hijink