Ramp voorbij - dan nemen we nu maatregelen

Na de grote brand bij Chemie-Pack bouwt industrieterrein Moerdijk nu een moderne brandweerkazerne. Maar er komt geen gezamenlijke bedrijfsbrandweer.

Na de ramp volgen de maatregelen. Decennia lang vonden Rijk, provincie en gemeente Moerdijk het niet nodig meer brandweer te stationeren op het almaar groeiende industrieterrein. Burgemeester Peter van der Velden van Breda, die tijdens de brand bij Chemie-Pack het crisisteam leidde, is het eens met de vaststelling van de inspectie, gisteren, dat er al veel eerder een brandweer voor het enorme terrein had moeten zijn. „Dat die niet op orde was, hebben we de afgelopen decennia met z’n allen laten gebeuren.” Waarnemend burgemeester Jan Mans van Moerdijk beaamt dat. „Maar om daar nu alleen Moerdijk de schuld van te geven? Waar was de inspectie vóór de brand?”

Nu is ineens alles mogelijk. Op Moerdijk wordt een brandweerkazerne gebouwd. De brandweer zal er dag en nacht paraat zijn. Er worden nieuwe brandweervoertuigen gekocht. En alle zeventien risicovolle bedrijven moeten vóór het einde van dit jaar een plan van aanpak hebben in geval van brand. Het mag wat kosten: brand is duurder. De schade door ‘Chemie-Pack’ bedroeg 71 miljoen euro.

Er zijn meer industrieterreinen in Nederland met risicovolle bedrijven, vooral chemische. Niet op al die terreinen wordt op dezelfde manier met de risico’s omgegaan. Bij industriegebieden met een gezamenlijke bedrijfsbrandweer is de kans op incidenten „relatief klein”, zegt Esther Lieben. Ze is regionaal brandweercommandant Haaglanden en bestuurslid van de Nederlandse Vereniging voor Brandweerzorg en Rampenbestrijding.

Neem Rotterdam-Rijnmond, waar overheid en bedrijven in en rondom de haven gezamenlijk de brandweer verzorgen. Of neem Chemelot in Zuid-Limburg, waar bijna vijftig bedrijven op een chemische campus van achthonderd hectare samen één grote bedrijfsbrandweer hebben. Er werken zestig professionele brandweermensen in ploegendienst. Die hebben een eigen meldkamer, een waterkanon, blusvijvers en schuimblusvoertuigen.

„We kunnen overal binnen zes minuten ter plaatse zijn. En we hebben hier zo veel schuim dat we daar half Sittard mee kunnen bedekken”, zegt de woordvoerder van Chemelot. De brandweer, gespecialiseerd in chemische branden, wordt door de bedrijven samen betaald. „Elk bedrijf is verplicht de brandweerzorg af te nemen, net als security.”

In Moerdijk blijven alle bedrijven apart hun brandveiligheid regelen. Net als de chemische bedrijven in Terneuzen en Vlissingen-Oost. „We voldoen aan de normen”, zegt Koos Schouwenaar, burgemeester van Middelburg en voorzitter van de Veiligheidsregio Zeeland. „De stelling dat één grote bedrijfsbrandweer voor het gehele industrieterrein de voorkeur verdient, onderschrijf ik niet. De plannen van de bedrijven hier zijn op orde.” Dat is geen garantie dat de brandweerzorg ook perfect werkt, erkent hij. „Ik zou wel meer willen oefenen. Daar is geen geld en tijd voor.”

Eén van die bedrijven is het petrochemische complex van Dow in Terneuzen, 23 fabrieken op vierhonderd hectare. Het bedrijf beschikt over beroepsbrandweer, drie wagens en 24-uursbewaking. „En we hebben ook veel schuim”, aldus een woordvoerder. „Deze industrie vereist een specialistische brandweer.”

Hoe je de brandweerzorg voor chemische bedrijven ook organiseert, het is vooral van belang dat de brandweer zich specialiseert in de branden die in de eigen omgeving het meest voorkomen, zegt brandweercommandant Lieben. „Je moet als brandweer niet alles willen. Het heeft geen zin om in Drenthe een scheepsbrand te willen bestrijden.”

Daarom is volgens haar goed dat lokale brandweerkorpsen in heel Nederland fuseren tot een regionale brandweer in de diverse veiligheidsregio’s. Die operatie is nog lang niet overal voltooid. De brandweer Midden- en West-Brabant was ver gevorderd – de brand bij Chemie-Pack kwam zogezegd net te vroeg.

Niet dat zo’n brand een makkie is als de regionalisering van de brandweer klaar is. Esther Lieben: „Zo’n incident als in Moerdijk is te groot om goed te kunnen bestrijden. Daarom niets dan lof voor de brandweer Moerdijk.”

    • Arjen Schreuder