Op vissersbootjes langs de vijand

De snelle val van de Libische hoofdstad heeft iedereen verrast.

Behalve de rebellen zelf: die kregen de sleutels van Tripoli aangereikt door een mol.

Libiërs in rebellenbastion Benghazi vieren feest na de val van Gaddafi's hoofdkwartier in Tripoli. Foto AFP Libyans celebrating in the eastern city of Benghazi, as rebels overran Moamer Kadhafi's fortified Bab al-Azizya headquarters in the capital Tripoli after heavy fighting on August 23, 2011, and immediately hoisted their flag to mark the symbolic end to the strongman's 42-year rule. AFP PHOTO/GIANLUIGI GUERCIA AFP

Het heette ‘operatie Mermaid Dawn’, het heimelijke plan van de Libische rebellen, de NAVO en slapende cellen in Tripoli om de hoofdstad te bevrijden van het regime van kolonel Moammar Gaddafi. En het begon drie maanden geleden.

Groepen jonge mannen verlieten hun huizen in Tripoli en togen naar de oostelijke stad Benghazi, de officieuze hoofdstad van de rebellen en de stad waar de Nationale Overgangsraad zetelt. Daar werden ze door overgelopen militairen getraind en voorbereid op de aanstaande strijd. Na hun training keerden ze terug naar Tripoli. Over zee, verkleed als vissers of via de Nafusa-bergketen in het westen van het land.

„Ze gingen terug naar Tripoli en wachtten. Ze werden slapende cellen”, zegt Fadlallah Haroun, een militair woordvoerder van de rebellen die was betrokken bij de planning van de operatie. Veel van de in Benghazi getrainde mannen verbleven ook in steden ten westen van Tripoli, zoals Zintan en Zawiya, aldus Haroun. Daar wachtten ze op de dag dat de opmars naar de hoofdstad zou beginnen.

Het startschot voor operatie Mermaid Dawn klonk in de nacht van zondag 21 augustus. De snelheid waarmee de rebellen oprukten naar het centrum van Tripoli, bijna ongehinderd door de troepen van Gaddafi, verraste de wereld. Op het Groene Plein in het centrum van de stad vierden ze feest. In Tripoli zelf kwamen 150 mannen in opstand, zegt Haroun. Ze blokkeerden straten, bonden de strijd aan met de troepen van Gaddafi en zetten controleposten op in de stad. Maar waarom stortte het verzet van Gaddafi-getrouwen zo snel ineen?

Volgens Fathi Baja, het hoofd van het politieke comité van de rebellen, was er een afspraak gemaakt met de commandant van het bataljon dat Tripoli moest verdedigen, Mohammed Eshkal. Eshkal koestert al twintig jaar wrok tegen Gaddafi, sinds de Libische leider een van zijn neven ter dood veroordeelde, zegt Haroun. „Op het uur U zou hij de stad overdragen aan de rebellen.”

Eshkal gaf niet veel om de revolutie van de rebellen, aldus Haroun. „Hij wilde wraak nemen op Gaddafi. En toen hij zag dat er een kans was dat Gaddafi en zijn regime zouden vallen, liet hij het gebeuren.” Desondanks vertrouwde Haroun Ehkal niet. Hij vertrouwde niemand die zo kort voor de beslissende aanval Gaddafi de rug wilde toekeren. „Ze wisten dat Gaddafi’s dagen geteld waren en daarom liepen ze over”, zegt Haroun. „In hun hart zullen ze Gaddafi echter altijd vrezen en zelfs respecteren.”

De NAVO stond volgens Haroun in contact met de rebellenleiders in Benghazi. „De NAVO heeft in alle eerlijkheid een grote rol gespeeld bij de bevrijding van Tripoli. Gevechtsvliegtuigen van de NAVO hebben alle doelen gebombardeerd waartegen onze lichte wapens weinig zouden hebben uitgehaald”, zegt hij.

De NAVO voerde gerichte bombardementen uit op cruciale communicatieposten en wapenopslagplaatsen van het regime. Onbemande vliegtuigen van de Verenigde Staten, zogenoemde Predators, voorzagen de oprukkende rebellen voortdurend van inlichtingen.

Volgens anonieme diplomaten bij de NAVO speelden geheime teams uit Frankrijk, Groot-Brittannië en enkele Oost-Europese landen ook een cruciale rol in de operatie. Ze voorzagen de rebellen onder andere van advies op het gebied van logistiek en veiligheid. Ook boden zij gevechtsvliegtuigen van de NAVO hulp bij het identificeren van doelwitten voor bombardementen. Militaire adviseurs voorzagen de rebellen van inlichtingen.

In eerste instantie namen militairen uit Qatar hierin het voortouw, maar later kregen ze versterking van adviseurs uit Frankrijk, Groot-Brittannië en Italië. Hun taak was tweeledig. Ze voorzagen de rebellen niet alleen van inlichtingen, maar moesten er ook voor zorgen dat de rebellen niet geïnfiltreerd of beïnvloed werden door leden van Al-Qaeda.

De grondtroepen wisten zich ondersteund door de luchtmacht van de NAVO. Gewapende Predators maakten de weg vrij voor de oprukkende rebellen. Naarmate het begin van Mermaid Dawn dichterbij kwam, voerde de NAVO de luchtaanvallen op Bab al-Azizya, het hoofdkwartier van Gadhafi in Tripoli, en op wapenopslagplaatsen op.

En toen kwam het volk in opstand. (AP)