Kort nieuws Wetenschap

Bloeddruk het best een etmaal lang meten

Rotterdam. De zuinigste en tegelijkertijd beste manier om hoge bloeddruk op te sporen gaat met een apparaatje dat iemand een etmaal op zijn lichaam draagt en dat om het kwartier de bloeddruk meet. Na dat etmaal ziet de arts hoe de bloeddruk varieert tijdens activiteit en in rust. Die gegevens voorspellen de kans op hartziekten beter dan de gebruikelijke bloeddrukmetingen in de dokterspraktijk. Die ambulante meting is iets duurder, maar op den duur goedkoper, schrijven onderzoekers in een gisteren gepubliceerde kosten-batenanalyse in The Lancet, onder andere doordat de dokter bij te veel mensen een hoge bloeddruk meet. In de Nederlandse richtlijn (uit 2006) voor hartziekterisico staat nog dat de bloeddruk in de dokterspraktijk moet worden gemeten. (NRC)

Vroegste mensen aten al gekookt voedsel

Rotterdam. De uitgestorven mensachtige Homo erectus kookte twee miljoen jaar geleden zijn eten al. Dat concluderen primatologen onder leiding van Richard Wrangham nadat zij het lichaamsgewicht en de kiesgrootte van moderne primaten en uitgestorven menssoorten met elkaar hebben vergeleken. Zij beschreven hun resultaten dinsdag in Proceedings of the National Academy of Sciences. Grotere primatensoorten hebben over het algemeen forsere kiezen en besteden meer tijd aan het verzamelen van voedsel dan kleine. Menssoorten als Homo erectus en Homo neanderthalensis passen niet in dat patroon. Zij hebben kleine kiezen en toch een groot lichaamsgewicht. Om voldoende energie binnen te krijgen moeten zij, net als moderne mensen, hebben gekookt. Deze hypothese is niet nieuw, maar deze studie is de eerste die er kwantitatief bewijs voor levert. (NRC)

Parasiet maakt urine van kat aantrekkelijk

Rotterdam. De eencellige parasiet Toxoplasma (veroorzaker van toxoplasmose, een ziekte die ook mensen kan treffen) plant zich alleen voort in de darmen van katten. Maar ook ratten treden op als verspreider. Onderzoekers van Stanford University schreven eind vorige week in PLoS ONE dat de parasiet het gedrag van de rat manipuleert: hij zorgt ervoor dat de besmette rat zich seksueel aangetrokken voelt tot de geur van kattenurine. De rat zoekt daardoor de nabijheid van katten op, en loopt zo een grotere kans om in een kattenmaag te eindigen. Daarmee is de cirkel voor de parasiet weer rond. De hersenregio die normaal gesproken actief is bij seksualiteit, bleek bij besmette ratten juist actief te worden bij het ruiken van de geur van kattenurine. Hoe dat precies komt, is nog onbekend. Wel staat vast dat Toxoplasma zich nestelt in de amygdala van de rat – een hersengedeelte betrokken bij emotie. (NRC)

Verre, warme ‘Jupiter’ is zo zwart als roet

Rotterdam. Amerikaanse astronomen hebben een planeet ontdekt die zo zwart is als roet. Hij heeft het formaat van Jupiter en draait om een ster die op een afstand van 750 lichtjaar in het sterrenbeeld Draak staat. De astronomen ontdekten hem doordat hij tijdens iedere omloop de gemeten helderheid van de ster een beetje vermindert. De planeet draait op een afstand van slechts 5 miljoen kilometer van de ster. Uit metingen is gebleken dat de exoplaneet, TrES-2b geheten, minder dan 1 procent van het licht van de ster weerkaatst en daarmee de donkerste planeet is die we nu kennen. Dit extreem geringe reflectievermogen is een gevolg van het feit dat de atmosfeer van de planeet zo heet is – circa 1.000 °C – dat er zich geen wolken kunnen vormen. Onze koude, wolkenrijke Jupiter weerkaatst 33 procent van het licht van de zon. De ontdekking verschijnt binnenkort in de Monthly Notices van de Royal Astronomical Society. (NRC)