Kim haalt band met Moskou aan

Noord-Korea staat toe dat Russisch gas over zijn grondgebied wordt vervoerd naar Zuid-Korea. Dat land ziet er behalve een voordeel ook een dreiging in.

Behalve om een reis in een gepantserde trein door een fraai Siberisch landschap, een boottochtje op het Bajkalmeer en een duik in een zwembadje gevuld met opgewarmd Bajkalwater, draait het bezoek van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-il aan Rusland ook om serieuze zaken. De belangrijkste daarvan is de ondertekening van een contract voor de aanleg van een pijpleiding van 1.100 kilometer, die jaarlijks tien miljard kubieke meter Russisch gas over Noord-Koreaans grondgebied naar Zuid-Korea moet voeren.

Met die gasdoorvoer kan Noord-Korea jaarlijks 100 miljoen dollar verdienen, waardoor het totaal verpauperde land meer financiële armslag krijgt. Om de onderhandelingen te smeren heeft Rusland begin deze week alvast 3.560 ton graan als humanitaire hulp aan Noord-Korea geleverd, het eerste deel van een lading van 50.000 ton, waarmee een hongersnood kan worden voorkomen.

Voor Zuid-Korea, dat in 2008 een intentieverklaring met Gazprom over de pijpleiding sloot, heeft het contract tussen Rusland en Noord-Korea twee kanten. Enerzijds vormt die pijpleiding een garantie voor Russische gasleveranties, aan de andere kant is ze ook een bedreiging. Ten tijde van slechte betrekkingen met zijn zuiderbuur kan Kim Jong-il de gasdoorvoer namelijk staken, om op die manier eenzelfde vorm van chantage te plegen als Rusland de afgelopen jaren regelmatig met Wit-Rusland en Oekraïne deed.

Maar voor Noord-Korea heeft de gisteren ondertekende overeenkomst in de eerste plaats een politieke kant. Want met de aanleg van de pijpleiding wordt het bondgenootschap hervat dat Noord-Korea tot de val van de Sovjet-Unie met het Kremlin onderhield. Het Russische communistisch regime was tot 1992 de belangrijkste economische en militaire partner van Noord-Korea. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie richtte Noord-Korea zich op het stabielere en daardoor meer betrouwbare China. Door nu opnieuw hechte banden met Rusland aan te gaan, hoopt Kim Jong-il de groeiende Chinese invloed op zijn land enigszins terug te dringen. Daarnaast hoopt hij beide landen gerust te stellen over zijn nucleaire ambities en wil hij de vrees bij hen wegnemen over een nieuw conflict met Zuid-Korea.

Belangrijk voordeel van de hervatte vriendschap met Rusland is dat Kim Jong-il nu kan proberen de voedsel-voor-ontwapeningsonderhandelingen, die twee jaar geleden werden afgebroken, nieuw leven in te blazen door Rusland en China in te zetten om de Verenigde Staten, Japan en Zuid-Korea weer om de tafel te krijgen. Die landen willen dat echter alleen doen als Noord-Korea helemaal afziet van de ontwikkeling van kernwapens en het buitenlandse kernwapeninspecties op zijn grondgebied toestaat.

Tijdens Kims ontmoeting met president Medvedev op een Siberische militaire basis, gisteren, heeft Kim evenwel alleen garanties gegeven dat hij bereid is een moratorium in te stellen op de productie en het testen van kernwapens. Ook zei hij bereid te zijn de onderhandelingen met China, Rusland, Zuid-Korea, Japan en de VS te hervatten. Over zijn kernenergie-programma deed hij evenwel geen enkele toezegging. En daarmee lijkt de huidige situatie sterk op die van 2002, toen Kim aan de toenmalige Russische president Poetin beloofde zijn kernwapens te vernietigen, wat hij uiteindelijk toch niet deed.

    • Michel Krielaars