Is politiegeweld toegenomen?

Volgens het Openbaar Ministerie onderzoekt de Rijksrecherche steeds meer schietincidenten waarbij de politie betrokken is. In een persbericht schreef het OM vorige week dat het aantal onderzoeken is toegenomen van 14 in 2006, naar 25 in 2010.

Jaap Timmer vindt het persbericht „tendentieus”. Hij is als socioloog verbonden aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en doet al sinds 1993 onderzoek naar politiegeweld. Volgens Timmer is er helemaal geen sprake van een significante stijging van politiegeweld. „Het aantal doden en gewonden door politiekogels is al sinds 1978 min of meer stabiel.”

Als we naar de lange termijn kijken, is het inderdaad niet zo dat politieagenten steeds vaker schieten. Het aantal doden en gewonden door politiekogels schommelt sinds 1978 tussen de 1 en 7. En het aantal gewonden fluctueert tussen 1 en 27. De cijfers van 2010 blijven binnen die marges. Gemiddeld vallen er drie doden en veertien gewonden per jaar. Ook als je de periode 1978-2010 in drie decennia hakt, ontlopen de gemiddelden elkaar nauwelijks.

Dat is opmerkelijk, aangezien de politie in die periode anderhalf keer zoveel medewerkers heeft gekregen, de Nederlandse bevolking ook flink is gegroeid en de geweldscriminaliteit is vervijfvoudigd.

Hoe komt het OM dan tot die stijging? Het OM heeft 2006 als uitgangspunt genomen, maar dat jaar was het politiegeweld historisch laag. De jaren daarvoor waren de cijfers echter vergelijkbaar met de afgelopen jaren. Over het hele decennium genomen ligt het aantal doden en gewonden door politiekogels rond het gemiddelde. Er zijn volgens Timmer dan ook geen conclusies te trekken uit de lichte stijging van schietincidenten van de afgelopen jaren.

Overigens is er vooral een goed beeld van het aantal doden en gewonden door politiekogels. We hebben veel minder zicht op ander geweldgebruik door de politie. Onderzoekers hebben daarover drie jaar terug een onderzoek gepubliceerd, toch bleef het lastig om daar een duidelijk beeld uit te destilleren. Er zijn wel voldoende gegevens, maar het is moeilijk om die te categoriseren.