Geen kamer te krijgen

De woningnood onder studenten neemt welhaast apocalyptische vormen aan.

400 euro voor een washok, of een bikinifoto in ruil voor een kamer, het hoort er allemaal bij.

Kletsen voor een kamer op de hospiteeravond in het IBB-complex in Utrecht. Foto's Evelyne Jacq Europa, Nederland, De Meern, 22-08-2011 foto Evelyne Jacq. Hospiteeravond op de Ina Boudier Bakkerlaan (IBB) in Utrecht. Drie studenten komen tegelijk hospiteren. Bezichtiging van de kamer door de drie aspirantbewoners (links), vaste bewoonster geeft uitleg. Evelyne Jacq

„Ik heb thuis zeventien honden”, zegt tweedejaarsstudent diergeneeskunde Maikel. „Zo hee”, reageren de bewoners van het studentenhuis aan de Ina Boudier Bakkerlaan in koor. „Maar die neem ik niet mee als ik de kamer krijg hoor”, haast Maikel zich te zeggen. „Oh, jammer”, zegt bewoonster Milou. „Ik ben dol op honden.”

Elk woord telt vanavond. Zeven studenten komen hospiteren voor een ruime kamer met een schappelijke huur, 225 euro inclusief. Dat soort kamers is schaars in Utrecht, waar de kamernood steeds meer opspeelt nu het aantal studenten al jaren achter elkaar hard groeit. De gemiddelde wachttijd is opgelopen tot 21 maanden, terwijl die vier jaar geleden nog twaalf maanden was.

De bewoners van het studentenhuis kennen allemaal horrorverhalen van huisjesmelkers die misbruik maken van deze situatie. De een weet van een studentenhuis waar inmiddels ook het washok wordt verhuurd, voor 400 euro in de maand. De ander vertelt dat haar zusje een bikinifoto moest opsturen aan de huisbaas om voor een kamer in aanmerking te komen.

Niet alleen in Utrecht kost het studenten steeds meer moeite een woning te vinden. Deze week sloeg de koepel van studentenhuisvesters Kences alarm. Voor de binnenstad van Amsterdam is de wachttijd nu gemiddeld drie jaar. Delft heeft een wachttijd van twintig maanden en in Leiden is de wachttijd achttien maanden.

Volgens Vincent Buitenhuis, directeur van Kences, is het eind van de problemen nog niet in zicht. „Het ministerie van Onderwijs voorspelt dat het aantal studenten tussen 2010 en 2015 met 107.000 zal groeien. De helft van de hbo-studenten en driekwart van de universitaire studenten gaat op kamers. Een eenvoudig rekensommetje leert dat er in 2015 65.000 extra studentenwoningen nodig zijn. Dat gaan we niet redden, weten we nu al.”

De Utrechtse Stichting Studenten Huisvesting (SSH), aangesloten bij Kences, is de uitbater van een complex van een dozijn studentenflats aan de Ina Boudier Bakkerlaan (of de IBB, zoals studenten de enclave noemen). Wie er een kamer wil, moet zich inschrijven op de website van de SSH en dan wachten, lang wachten, tot er een uitnodiging komt voor een hospiteersessie, zoals die van vanavond op de IBB 69.

Van de tien woningzoekers die een uitnodiging hebben ontvangen, zijn er zeven komen opdagen. Sommigen van hen moeten nu twee uur reizen vanaf hun ouderlijk huis om in Utrecht colleges te kunnen volgen. In groepjes van twee of drie hebben ze een half uur de tijd om zich te presenteren. Grote gemene deler: iedereen houdt van gezelligheid. En van muziek luisteren en film kijken.

Dat laatste komt goed uit, want de bewoners van IBB 69 bezoeken graag samen de sneak preview. Ook zijn ze de afgelopen jaren op huisweekend geweest en wordt er regelmatig samen gegeten. Vanavond was het bami. De pan met de restjes erin staat op de keukentafel en zorgt in combinatie met de luchtverfrisser boven de tv voor een bijzondere geursensatie.

Niet alleen de hospitanten doen hun best om goed voor het voetlicht te komen, ook het huis zet zijn beste beentje voor. Een bezoeker die net naar het toilet is geweest, vraagt bij binnenkomst: „Hebben jullie speciaal schoongemaakt voor we kwamen? De wc glimt helemaal.” Bewoonster Anna, die de hele avond notuleert, slaakt een vreugdekreet. Het schoonhouden van de wc is haar huistaak. Haar inspanningen zijn niet onopgemerkt gebleven.

Elke bezoeker krijgt bij binnenkomst een drankje. De huisgenoten schenken dan ook nog wat wijn of bier bij, zodat de stemming er steeds beter inkomt naarmate de avond vordert.

Huisoudste Ronnie vertelt met een zeker genoegen dat hij weleens levende kreeften kookt in de keuken. Is dat een probleem voor de hospitanten? Eerstejaars Nederlands Meie, die al had gezegd dat ze van literatuur hield, bewijst nu haar kennis door Ronnie het boek Koetsier Herfst van Charlotte Mutsaers aan te raden, waarin ook regelmatig kreeften worden gekookt. „Dat vond ik zo zielig voor die beesten.” „Dat wordt het kado voor je volgende verjaardag”, klinkt het vanaf de bank met Ronnies huisgenoten.

Als Ronnie straks is afgestudeerd, moet hij de IBB verlaten. De SSH hanteert, om de doorstroom te bevorderen, zogenoemde campuscontracten. Wie niet meer studeert, moet uiterlijk na een jaar zijn kamer uit. Volgens Buitenhuis van Kences helpt deze maatregel wel om de wachtlijsten voor studentenkamers te bekorten, maar moet er veel meer gebeuren om te voorkomen dat er straks nog meer studenten vergeefs naar een woning zoeken.

Om dat voor elkaar te krijgen, voert Kences gesprekken met het ministerie van Binnenlandse Zaken om de regels te versoepelen. „De bouwregelgeving is bijvoorbeeld niet op studentenwoningen gericht, maar vooral op gezinnen. Daardoor zijn woningen vaak te duur.” Ook moet het bestemmingsplan volgens Buitenhuis voor een langere periode kunnen worden aangepast, zodat tijdelijke woningen, die nu niet langer dan vijf jaar mogen bestaan, langer kunnen worden verhuurd. „Wij zouden het liefst zien dat het vijftien jaar wordt, maar de minister houdt het waarschijnlijk op tien jaar. Dat is in ieder geval een begin.”

Ook universiteiten, hogescholen en gemeenten moeten volgens de directeur meewerken om het probleem aan te pakken. Zij bezitten de grond waarop nieuwe woningen moeten worden gebouwd. Hij verwacht dat de betrokken partijen nog dit najaar met een gezamenlijke oplossing komen. De studentenwoningcorporaties die Kences vertegenwoordigt, zijn goed voor ongeveer 60.000 wooneenheden, een kwart van alle studentenkamers in Nederland. „Wij willen 15.000 kamers en appartementen bijbouwen”, zegt Buitenhuis. „De overige 50.000 die nodig zijn rond 2015 moeten dus door andere partijen worden gerealiseerd.”

Stichtingen als de SSH verdienen nauwelijks iets, of maken zelfs verlies, op het verhuren van studentenwoningen. Volgens Buitenhuis zijn er nu de kamernood zo groot wordt toch commerciële partijen die willen investeren in studentenhuisvesting. „Ik ben benieuwd of ze gaan doorzetten. We zitten in Nederland met een puntensysteem dat ervoor zorgt dat de huur van studentenkamers eigenlijk te laag is om ze rendabel te kunnen exploiteren. Daar hebben ook wij als non-profitorganisaties last van. We verdienen niet genoeg geld om te kunnen investeren. Hopelijk wil de politiek de regels aanpassen. Ik denk dat studenten liever een iets duurdere kamer hebben, dan géén kamer.”

Als de laatste hospitant om tien uur vertrokken is, gaan de bewoners van IBB 69 in conclaaf. De stemmen zijn verdeeld. De hospitanten die sterke voorstanders hebben, blijken bij andere huisgenoten juist negatieve gevoelens op te roepen. Alleen student communicatie Ruben is bij iedereen in goede aarde gevallen. Hij is al vierdejaars, maar heeft toegezegd dat hij ook een master in Utrecht gaat volgen en dus voor langere tijd in het huis zal blijven wonen.

Om half twaalf wordt hij gebeld. Vanaf half september hoeft hij niet langer vanuit de Achterhoek naar Utrecht te reizen.

    • Bart Funnekotter