Er zijn grenzen aan het klikken

De kliklijn ‘Meld misdaad anoniem’ trok het afgelopen half jaar weer meer bruikbare tips dan vorig jaar. Sinds deze telefoonlijn in 2002 in gebruik werd genomen bellen burgers steeds vaker op.

Het is een trend: de politie maakt steeds meer gebruik van burgers. Zo bestaan er burgernetwerken, waarin buurtbewoners worden gealarmeerd bij opsporingsacties. Overal bloeien de kliklijnen. Wie fraude vermoedt bij uitkeringen of subsidies kan kiezen uit het Meldpunt Fraude van het UWV of het ‘informatieknooppunt’ van de Sociale inlichtingen- en opsporingsdienst.

Burgers op hun beurt willen ook mee handhaven, getuige de behoefte om eigen videobeelden op internet te publiceren. Ook bedrijven wapenen zich met anonieme informatie. Zwarte lijsten met ongewenste klanten zijn schering en inslag. Burgers organiseren eigen meldpunten tegen kinderporno en pedofilie. En op internetfora kunnen ze anoniem hun mening over dienstverleners geven. Op zorgkaartnederland.nl kunnen patiënten over iedere dokter kwijt wat ze willen.

Dergelijke initiatieven worden vroom als ‘klantenpanels’ gezien, maar er worden ook reputaties versnipperd en rekeningen vereffend.

Jacob Kohnstamm, voorzitter van het College bescherming persoonsgegevens, schreef al in 2005 dat „klokkenluiders- en klikvoorzieningen” breed geaccepteerd worden. Zijn conclusie was dat het vertrouwen als uitgangspunt voor de samenleving onder druk komt te staan. Klikken wordt inmiddels al een plicht. Docenten, doktoren en andere hulpverleners die bij hun pupillen of cliënten mishandeling of misbruik vermoeden, moeten sinds kort daarvan melding maken.

Argwaan, repressie en toezicht zijn kenmerken van wat de controledemocratie wordt genoemd, waarin we nu leven. Daarbij valt op dat veel van die activiteiten stiekem of anoniem gebeuren, achter de rug om van degene die het betreft. Die kan zich daartegen pas in een laat stadium verweren, als het diegene tenminste ooit ter ore komt. De grenzen tussen een tip, roddel of laster verdwijnen makkelijk achter de horizon. Over de rechtsbescherming van degene over wie wordt geklaagd, wordt weinig nagedacht. Valse aangifte wordt nauwelijks bestraft.

Een tragisch voorbeeld van hoe fout het kan gaan, is de zaak van de Friese docente, gisteren in deze krant, wier reputatie, loopbaan en persoonlijk leven werden vermalen in de nasleep van een lasterlijke aangifte door een leerlinge. De schoolleiding handelde deze zaak op een volgens de rechter zodanig laakbare wijze af dat er een halve ton smartegeld moest worden betaald. Ook de leerlinge moest tienduizend euro betalen, een zeldzaam vonnis. Met de lasteraar kan dus worden afgerekend. Er is nog een grens en dat stemt weer positief.

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=s2C33FXDDzM[/youtube]

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

    • een onzer redacteuren